Serbian culturecide against Albanians: The case of Kosovo: 1998-1999
Culturecide - the systematic destruction of heritage and cultural values is a recurring phenomenon that regularly precedes, accompanies, or follows great human tragedies. In short, a deliberate culturecide against a nation or its people is one of the characteristics of genocide, as it seeks to obliterate an autochthonous heritage of a people with intention to eradication of their cultural and ethnic identity, and their collective memory. For more than a century, Serbia has consistently employed culturecide scenarios against its neighbors, including against Albanians and their heritage and civilizational values. This can be traced all the way back to the forceful expulsion of Albanians from Sanjak of Nish in 1877 and this has persisted onwards through various conflicts such as the Balkan wars, the First and Second World Wars, and the period in-between these wars. This cultural destruction has continued until the recent war in Kosovo from 1998-1999, which ultimately led to Kosovo gaining its freedom and independence. Our paper will discuss the destruction of Kosovo’s cultural heritage during the years 1998-1999.
Mësimi i gjuhës frënge në gjimnazet Rushdije dhe Idadije në Kosovë (1885-1912): Fillimi i formimit të elitës shqiptare “alla franga”
Në kuadër të reformave arsimore, të ndërmarra
në Perandorinë Osmane, rëndësi të madhe iu dha edhe modernizimit dhe
hapjes së shkollave të mesme - gjimnazeve rushdije dhe idâdije të cilat ishin
me karakter laik. Nga viti 1855 e këndej edhe në Kosovë (në kufijtë e sotëm
administrativë), u hapën gjithsej 10 gjimnaze të ulëta (rushdije), 3 gjimnaze
të larta (idâdije) dhe një shkollë tregtare frënge në Mitrovicë.
Hapja e këtyre shkollave në Kosovë, në të cilat, sidomos pas vitit 1885 e
këndej, mësoheshin edhe lëndët si: gjuha frënge, vizatimi, gjeometria, matematika,
gjimnastika, vizatimi, agronomia dhe një varg i lëndëve të tjera botore
(lëndë këto të cilat mësoheshin edhe në shkollat ekuivalente përkatësisht
në gjimnazet e Evropës), - mund të konsiderohet një moment i rëndësishëm
dhe kthese për profilin e arsimit në Kosovë në atë kohë, ku mësimi
deri atëherë kishte karakter më shumë fetar.
Gjuha frënge në këto shkolla ka qenë e domosdoshme dhe që nga fillimi
e deri në fund e detyrueshme dhe kjo për tri arsye kryesore:
e para, për shkak të marrëdhënieve që kishte Perandoria Osmane me
Francën;
e dyta, nxënësit duhej të përgatiteshin dhe të ishin të aftë të komunikonin
në një gjuhë të huaj;
e treta, meqë kërkohej të merrej një model për mësim, u zgjodh modeli i
Francës, e rrjedhimisht edhe gjuha frënge.
Mësimi i gjuhës dhe i kulturës frënge, që bëhej në shkollat rushdije dhe
idâdije jo vetëm në Kosovë, por gjithandej në viset shqiptare, pati ndikime
pozitive në formimin gradual të elitës shqiptare “alla franga”. Këto shkolla
krijuan një profil të moderuar të intelektualëve shqiptarë me orientim kah
Evropa dhe idetë e saj.
Pikërisht për mësimin e gjuhës frënge në këto shkolla, ndikimin e saj,
për fondin e orëve të kësaj lënde, për tekstet mësimore, mësuesit etj. do të
bëhet fjalë në punimin tonë.