Libri “Sintaksa” i gjuhëtarit të shquar, Xhorxho Grafi (Giorgio Graffi), publikuar për herë të parë në vitin 1994, bën pjesë në veprën fondamentale të gjuhëtarëve italianë me titullin përmbledhës “Strukturat e ligjërimit” (Le strutture del linguaggio), së bashku me emra të tjerë gjenerativistësh të…

Në studime të natyrave të ndryshme për gjuhën shqipe një vend më vete zënë edhe trajtime të llojeve të ndryshme të sinonimisë. Ndër të tjera, studiuesit kanë tërhequr vëmendjen edhe për probleme të sinonimisë sintaksore. Duke iu referuar çështjeve të sinonimisë në kuadrin e sintaksës, prof. Mahir D…

Objekt i këtij shkrimi është analiza e rrethanorit në kuadrin e sintaksës gjenerative, e cila, nga ana e vet, në trajtimin e funksioneve të sintagmave mbështetet në gramatikën e varësisë, të prezantuar në gjuhësinë moderne nga gjuhëtari frëng L. Tenier. Kjo gramatikë vë në qendër foljen dhe i vler…

Sintaksa ka qenë për shumë kohë thjeshtra e shkencës së gramatikës, një disiplinë gjuhësore që vetëm këtë gjysmëshekullin e fundit ka arritur të vihet në qendër të vëmendjes dhe madje ta eklipsojë morfologjinë. Arsyeja e prapambetjes së studimeve sintaksore lidhet me atë që, ndryshe nga morfologjia…

Gjuhësisë shqiptare në fushën e sintaksës, ndër të tjera, i bie detyra shumë e rëndësishme për të gjurmuar, përshkruar, analizuar mënyrat e ndryshme të shprehjes së kuptimeve sintaksore, tipet e ndryshme strukturore të njësive sintaksore, bashkë me vlerat e përdorimet e tyre. Zgje- rimi i njohurive …

Në këtë punim bëhet përpjekja e parë për të dhënë një kuadër të përgjith- shëm të kërkimeve dhe të studimeve të punonjësve shqiptarë të RPSH të bëra në fusha të ndryshme të gjuhësisë dhe të onomastikës iliroshqiptare që nga çlirimi e gjer më sot dhe që janë pasqyruar në botime të veçanta ose nëpër o…

Çështja e kuptimit të fjalisë dhe e natyrës gramatikore të saj, që është nga më të rëndësishmet dhe njëkohësisht nga më të ndërlikuarat e çdo sintakse, ende nuk ka gjetur një zgjidhje të kënaqshme në shken- cën tonë sintaksore, ku mund të thuhet se janë përvijuar dy drejtime kryesore, që i kundërvih…

Në fazën e tanishme të studimit të strukturës sintaksore të shqi- pes letrare kombëtare, shtruarja dhe hulumtimi i çështjes së procese- ve të zhvillimit të një njësie të tillë semantiko-strukturore si periu- dha brenda 25 vjetve të pasçlirimit ngre që në fillim disa problème teorie dhe melode fort t…

Çështja e rendit të fjalëve në fjali (të thjeshtë, të zgjeruar, në fjali të pavarura ose në fjali të varura) nuk ka qenë prekur thuajse fare nga studjuesit e sintaksës shqipe. Ka ekzistuar vetëm ndonjë thënje e shkë- putur për ndonjë rast të veçantë, si p.sh. për vendin e kryefjalës te «Gra- matika …

Në letërsinë gjuhësore konstruktet me folje aspektive të fillimit të veprimit nuk janë bërë objekt i një studimi tërësor. K. Cipua në sintaksën 1 e tij vetëm sa e prek këtë problem kur flet për aspektin. Në mënyrë të veçantë është marrë me to M. Çeliku në artikullin «Disa togje foljore në shqipen e …