Sistemi foljor i gjuhës shqipe përfshin një numër të konsiderueshëm formash të pashtjelluara, prej të cilave disa janë të trashëguara, kurse disa të tjera janë krijuar në zhvillim të brendshëm. Të trashëguara janë ato që kanë formante të gjuhës indoeuropiane dhe janë sintetike për nga përbërja. Të …

Tema e këtij shkrimi ngërthen si e tillë një qerthull problemesh, që do të mund të shtjelloheshin deri diku shterueshëm në një monografi të tërë apo në kuadrin e një cikli të plotë leksionesh universitare. Gjithsesi, në hapësirën që më lejon një punim me karakter sa shkencor aq edhe njohës do të rr…

Në fushën e leksikut të së drejtës, një grup më vete përbëjnë edhe termat e shprehjet juridike latine. Në këtë gjuhë u përpunua, duke u nisur nga shekulli III p. e. s, sistemi më i përparuar i së drejtës i mbështetur në pronën e thjeshtë private. Tradita romane u shërbeu si themel për ndërtimin e …

Megjithëse i cilësuar si romani i “kultit shqiptar të nderit”, një prej atyre albanizmave që shumë dijetarëve të huaj u ka mjaftuar për të përveçuar botën tradicionale shqiptare, pothuajse në të gjitha gjuhët e huaja titulli i romanit “Prilli i thyer” nuk e ruan kuptimin e idiomës së ligjërimit etn…

Kanë kaluar 100 vjet që nga koha kur atdhetarët e shquar rilindës mbajtën në Manastir Kongresin e alfabetit, i cili i dha rrugëzgjidhje njërit prej problemeve më të vështira e më të rëndësishme të shoqërisë shqiptare, njësimit të alfabetit të gjuhës shqipe. Duke e vlerësuar këtë ngjarje nga largës…

Ndryshe nga shumica e gjuhëve europiane, të cilat e kishin zgjedhur prej kohësh dhe pa vështirësi të mëdha alfabetin e vet, shqipes i është dashur një periudhë e gjatë, e shoqëruar me ndërlikime jo vetëm teknike, por edhe politike e kulturore, për të ngulitur një alfabet. Për këtë arsye vendosja e …

Qëkurse dijetarët e mesit të shekullit XIX përcaktuan me dorë të sigurt vendin e shqipes në familjen e gjuhëve indoeuropiane, etimologjia e shqipes nisi jetën e saj, duke u përfaqësuar nga shkencëtarët e mëdhenj të kësaj fushe, si: Franz Bopp, Gustav Meyer, Karl Brugmann, Holger Pedersen e duke vij…

Sintaksa ka qenë për shumë kohë thjeshtra e shkencës së gramatikës, një disiplinë gjuhësore që vetëm këtë gjysmëshekullin e fundit ka arritur të vihet në qendër të vëmendjes dhe madje ta eklipsojë morfologjinë. Arsyeja e prapambetjes së studimeve sintaksore lidhet me atë që, ndryshe nga morfologjia…

Shqipja dhe greqishtja janë dy nga gjuhët më të vjetra dhe me kontakte të pandërprera shumëshekullore. Ato kanë përbashkësi që kanë lindur në kushte dhe nga faktorë të ndryshëm1, por kuptohet vetiu se si gjuhë që formojnë degë të veçanta brenda familjes indoevropiane, shpërfaqin edhe dallime.

Fillestarë të të njëjtit gjysmëshekulli, por jo të së njëjtës moshë; albanistë të shquar të gjuhësisë, kryesisht diakronike: Çabej, Riza, Domi dhe akademik Idriz Ajeti, në mjaft zgjidhje të historisë së gjuhës shqipe, mbeten “fjalë” përfundimtare. Ndër ta, Çabej dhe Ajeti duket se janë vijues të ze…

Përemrat pronore të gjuhës shqipe paraqesin interes të veçantë për rrugën e formimit dhe të evolucionit të tyre. Në krahasim me gjuhët e tjera të familjes indoeuropiane. gjuha shqipe ka ndjekur një rrugë krejtësisht vetjake në krijimin e këtyre përemrave, prandaj hulumtimi i saj paraqet interes shke…