Mitrush Kuteli është vetëm njëri ndër pseudonimet letrare që përdori Dhimitër Paskoja. Me të ai nënshkroi pjesën më të madhe të krijimeve të tij letrare, të gjitha prozat e tij. Jeta reale dhe jeta letrare e Dhimitër Paskos / Mitrush Kutelit krijojnë një dualitet të atillë, saqë duket se të dyja ent…

Sot, 37 vjet pas Kongresit të Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, të flasësh mbi parimet e drejtshkrimit të saj, nuk mund veçse të nisesh nga kritere teorike gjuhësore dhe nga një perspektivë kohore, që bën të mundur kritikën e qëndrimeve, vlerësimeve dhe praktikave të zbatuara. Ky diskutim, megjithës…

Reklamat shqiptare janë relativisht të hershme. Ato datojnë (nisur nga kërkimet jo përfundimtare që kemi bërë në revistat, të përkohshmet politike, letrare të kohës) rreth viteve 1910. Reklamat janë bardh e zi. Ato jepen me shenja ortografike, renditje dhe konceptim pamor të ndryshëm. Rëndësia dhe …

Në vitin 1943, në bazë të marrëveshjes mes Institutit të Studimeve Shqiptare të Tiranës dhe Qendrës Studimore për Shqipërinë të Akademisë Italiane, u vendos botimi i “Mesharit” të Gjon Buzukut, rizbuluar që më 1909 nga Imzot Pal Skiroi në Bibliotekën Vatikane. Ky botim nuk arriti të kryhej për shk…

Kritika letrare, si shoqëruese e përhershme e letërsisë artistike, ka nxjerrë në dritë vlerat dhe antivlerat, ka analizuar e interpretuar veprat nga këndvështrime estetike të ndryshme, në kohë e vende të ndryshme, duke qenë herë lavdëruese dhe herë goditëse, herë gjykatëse e drejtë dhe e thellë, he…

Sintaksa ka qenë për shumë kohë thjeshtra e shkencës së gramatikës, një disiplinë gjuhësore që vetëm këtë gjysmëshekullin e fundit ka arritur të vihet në qendër të vëmendjes dhe madje ta eklipsojë morfologjinë. Arsyeja e prapambetjes së studimeve sintaksore lidhet me atë që, ndryshe nga morfologjia…

Në ndërkohën 1930-1940 Lasgushi ishte nga autorët më të njohur në letërsinë shqiptare. Poezitë e para kishin gjetur vend në organe që botoheshin nga kolonitë shqiptare në mërgim, ndërsa më pas në një pjesë të mirë të revistave që botoheshin brenda Shqipërisë. Ato tërhoqën vëmendjen si ligjërim poet…

Botimet kritike të veprave të autorëve të mëdhenj dhe studimet e tyre tekstologjike sot janë një mungesë e madhe për historinë e letërsisë shqipe dhe për historinë e gjuhës shqipe. Filologjia shqiptare, me gjithë të arriturat e konsiderueshme, vazhdon të ketë mungesa të ndjeshme në disa fusha të sa…

Rruga që ka përshkuar gjuha shqipe gjatë shekujve për t’i shpëtuar trysnisë asimiluese të gjuhëve të perandorive me të cilat është ndeshur për rreth gati dy mijëvjeçarë në truallin e vet dhe për t’u bërë gjuhë shkrimi, gjuhë kulture dhe gjuhë letrare e kombit shqiptar ka qenë e gjatë dhe e mundimsh…

Ndonëse që nga botimi i “Fjalorit të gjuhës së sotme shqipe” (1980) kanë kaluar 28 vjet dhe gjatë kësaj kohe janë botuar edhe tre fjalorë të tjerë të bazuar në të, asnjë nga këto vepra nuk i është nënshtruar gjykimit kritik të gjuhëtarëve, përveç përgojimit prej profanëve. Ndryshe nga ç’ndodhi me “…