Në fazën e tanishme të studimit të strukturës sintaksore të shqi- pes letrare kombëtare, shtruarja dhe hulumtimi i çështjes së procese- ve të zhvillimit të një njësie të tillë semantiko-strukturore si periu- dha brenda 25 vjetve të pasçlirimit ngre që në fillim disa problème teorie dhe melode fort t…

Çështja e rendit të fjalëve në fjali (të thjeshtë, të zgjeruar, në fjali të pavarura ose në fjali të varura) nuk ka qenë prekur thuajse fare nga studjuesit e sintaksës shqipe. Ka ekzistuar vetëm ndonjë thënje e shkë- putur për ndonjë rast të veçantë, si p.sh. për vendin e kryefjalës te «Gra- matika …

.

Funksioni i gjuhës si mjet marrëveshjeje dhe komunikimi ligjërimor midis njerëzve realizohet nëpërmjet të fjalisë-njësisë sintaksore kryesore, njëherazi kuptimore, leksiko-gramatikore dhe fonetikogramatikore (intonacionore), prandaj fjalia, tipet dhe struktura e saj, janë objekti kryesor i sintaks…

Në pjesën e parë të këtij punimi kemi paraqitur periudhat me fjali të varur shkakore bashkuar me kryesoren e varësen nëpërmjet lidhëzave se, që, pse, sepse, disa prej të cilave (lidhëzat se e që) kanë një diapazon kuptimesh shumë të gjerë si lidhëza ftillëzonjëse, dhe funkciono…

Problemet që kam ndërmend të trajtoj në këtë konferencë kanë të bëjnë me fenomenet që çfaqen në zëvëndësimin e gjuhëve, d.m.th. në kalimin nga një gjuhë në një gjuhë tjetër.Kur, si pasojë e një sundimi ose e një infiltracioni të huaj ose si pasojë e një qytetërimi më…

Në punimin «periudha me fjali të varur shkakore» do të përshkruhen tipet semantiko-strukturorë të periudhës me fjali të varur shkakore d.m.th. të njësive sintaksore që përmbajnë së paku dy bërthama kallëzuesore, nga të cilat njëra, fjali e varur lidhëzore, ka për funkcion të treg…

Në pjesën e parë të këtij punimi parashtruam tiparet semantikostrukturore të fjalisë kryesore te periudhat e tipit lidhëzor ftillëzonjës, domethënë të atyre konstrukteve predikativë të cilët kanë një fjali të varur me anën e lidhëzave thjeshtësisht ftillëzonjëse ose funkcionalisht ftillëzonjëse (se,…

Per fjalitë e varura kryefjalore, në gjuhën shqipe nuk është bërë deri tani ndonjë studim pak a shumë i hollësishëm. Vetëm në tekstet shkollore, të caktuara për shkallë të ndryshme të shkollave shqipe, përmbahen njohuri mbi këtë tip fjalie. Le t ’i shqyrtojmë shkurtazi thëniet e këtyre teksteve.

Në këtë studim shqyrtojmë njësinë sintaksore të përbërë prej dy (ose më shumë' njësish predikative, njëra prej të cilave tregon një pasojë, një rrjedhim a efekt të asaj aë thuhet në njësinë tjetër. Veç mjeteve të tjera, si mjet kryesor i vartësisë së fjalisë shërbejnë lidhëzat. Një njësi e tillë e p…