Profesor Eqrem Çabej njihet kryesisht si historian i gjuhës shqipe, por ai ka qenë gjithnjë i lidhur edhe me ecurinë e zhvillimit të shqipes letrare dhe mori pjesë në të gjitha veprimtaritë e rëndësishme të organizuara nga Instituti i Shkencave (1946-1957), dhe më pas nga Universiteti i Tiranës e ng…

Është folur, përfolur e shpërfolur shumë kohët e fundit në shtypin periodik për pikëpamjet e gjuhëtarëve shkodranë ndaj "gjuhës letrare kombëtare të njësuar". Ndër këto shkrime, më tepër se një ana- lizë të mirëfilltë shkencore, ka pasur "luftë llogoresh" e "vringëllim arm…

Për herë të parë në historinë e revislës "Akzenta" (Theksat) po lexojmë sot në faqet e saj lirikë shqiptare. Primo Shllaku, i lindun në Shkodër, më 1947, në këtë qendër me tradita kulture të Shqipnisë së Veriut e titullon vëllimin e vet poetik, të botuem më 1994 "Lule nate". P…

Dialekti gegë ka qenë gjuha e Buzukut, Bardhit, Fishtës, Koliqit, Camajt etj. - dhe ka gramatikat e veta si p.sh. atë të K. Kamsit, K. Gurakuqit. Edhe në Itali, Trilussa e Pascarella, kanë shkruar në dialektin e Romës, të tjerë kanë p ë rd o ru r atë n ap o litan , siçilian,venedikas. Në vitin 1972 …

Një ngjarje e rëndësishme në historinë e kulturës sonë kombëtare qe mbledhja e Komisisë Letrare Shqipe në Shkodër, më 1 shtator 1916 , rrjedhojë e gjithë përpjekjeve që bënë atdhetarët shqiptarë në shekullin e kaluar me Kongresin e Manastirit për të zgjidhur dhe çuar më tej çështjet madhore të gjuhë…

Kanë kalue ma se trembëdhetë vjetë, që se shi mbi këto fletël) shkruejshim: «Nuk do të demoralizohemi gjithaq, tue hetue ndryshime, edhe të mëdhaja, sidomos orthografike, ndër shkrimtarët vetë. Gjuha, në trajtimin e vet, do t'i kët doemos këto të meta. Tue u rrahun çashtjet gjuhsore shpesh, edhe tue…

Atëherë kur, jo burrnija e rojeve, por, pafuqija e skopajve i rrinte sogje mëkateve të nji pushteti gjakatar, askurrkush nuk pati za për me çilë gojën kundër dhunës qi po i bahej kulturës shqiptare, historisë sonë e punës zelltare të qindra intelektualëve të heshtun e zamëdhaj, - tue e zhbi gegnisht…

Faktori politik nuk lot as një rol me rëndësi në formimin e gjuhës letrare. Nji shëmbëll të ndritur e kemi n'Itali. Roma, qëndrae Papatit, ku Perandora, e Mbretër e stratega venin e gjunjëzoheshin para Përfaqsuesesit të Krishtit, ku shumë herë vendoseshinfatet e kombeve, Roma, pikë-arritja e idealev…

Në kohën kur Martin Luteri, me përkthimin e Bibljes në gjermanisht, atë gjuhë, që u vulos përfundimisht si gjuhë letrare e zyrtare e atij populli të madh, pararojë n'Europë, në Shqipni, Gjon Buzuku, nxirrte edhe ai «Mesharin» e vet në gjuhen shqipe, atë vepër të madhe monumentale, nji nderë e peng i…

Gjuha, në shkallën më të lartë të saj, është mjeti i shprehjes së menduesit, në këtë kuptim që një dië nuk realizohet veçse brënda në një formul të qartë dhe pa ambiguitet. Domethënë se gjuha është veprim kulturor, është «mbartëse e spiritës» e pra në thelbin e saj është dritë. Prandaj unë për vetëh…

Me profesor Selman Rizën kam pasur vetëm lidhjet e natyrshme pedagog -student në lëndën "Hyrje në historinë e gjuhës sëshkruar shqipe" (në vitin 1963-64) dhe si udhëheqës të një teme vjetore "Lëkundje gjithëgjuhësore në veprat e K. Kristoforidhitgegërishte", në vitin e dytë. Nuk kam pasur rast të pu…

Gramatika shqipe (Albanian Grammar. Harrassovitz, VViesbaden, 1984) e Martin Camajt ka meritën unike me qënë e vetmja gramatikë e shqipes e shkrueme në bazë të traditës tanësore të gjuhës letrare shqipe. Zakonisht gramatikat shqipe janë hartue në njënin ose tjetrin dialekt të shqipes, gegënisht ose …