Gjuha, dhe veçanërisht leksiku, janë të lidhur drejtpërdrejt me veprimtarinë prodhuese të njeriut në të gjitha sferat e jetés së tij. Çdo ndryshim në jetën politike, ekonomike, shoqërore e kulturore të një populli pasqyrohet shpejt në gjuhë nëpërmjet leksikut. Leksiku ka veçorinë të gjendet më shumë…

Problemi i emërtimit të njerëzve sipas profesionit që ushtrojnë dhe detyrës që kanë, duke qenë një çështje e veçantë e leksikut dhe e fjalëformimit, deri më sot, nuk është trajtuar më vete në ndonjë studim. Megjithatë në punirne të ndryshme për leksikologjinë, fjalëfor- mimin dhe gramatikën e shqipe…

Terminologjia tekniko-shkencore ka ecur shumë përpara gjatë kë- tyre 25 vjetve. Zhvillimi i pandërprerë i shkencës dhe i teknikës në vjpndin tonë, pra faktorë që është bërë zakon t'i quajnë jashtëgjuhësorë, e kanë pasuruar gjuhën tonë me fjalë-terma të sferave më të ndryshme të veprimtarisë. Një pje…

Puna, që lulëzoi me mundin e Rilindasve dhe vazhdoi më tej në hullinë e tyre, për të nxjerrë në dritë visarin leksikor të shqipes, për ta pastruar atë dhe për ta pasuruar e përsosur, ka qenë edhe hapi i parë i rëndësishëm për leksikologjinë e gjuhës shqipe. Kjo veprimtari, e drejtu- ar nga qëllime k…

Deri tani ende nuk është shkruar historia e leksikografisë shqipe, e cila nga mosha i ka kaluar 300 vjetët. Disa shënime të hedhura andej këtej nëpër revista të ndryshme të kohës, edhe të gjitha së bashku, nuk e formojnë dot këtë histori. Ndërkaq, punirne të kësaj natyre, ku të vlerësohet trashëgim…

Kompozitat e shqipes janë bërë në këta dy-tre dhjetëvjeçarët e fun- dit një nga fushat kryesore të fjalëformimit, tek të cilat është përqendru- ar vëmendja e gjuhësisë shqiptare1. Kjo e ka burimin tek arësye objektive. Nga njëra anë, kompozimi është një nga mënyrat më produktive e më aktive të pasur…

Pas një pune përgatitore shumëvjeçare për krijimin e së parës «Kartotekë të leksikut të shqipes», e cila vazhdon të plotësohet e të pasurohet, sektori i leksikologjisë e i leksikografisë i Institutit të historisë e të gjuhësisë filloi hartimin e një fjalori të ri shpjegues të tipit të mesëm e me ka…

Jo vetëm si e arësyeshme, por edhe si e domosdoshme do të merret kjo pyetje, kur mendon njeriu se kanë për t’u nxjerrë veçoritë leksikore të një shkrimtari, i cili shkroi e botoi ma shumë se asnjë tjetër gjatë rrjedhës së shekujve XVI, XVII e XVIII të letërsisë sonë. Katër janë…

Vjete më pare kam pasur rast të vë në dukje që perioda e parë e studimeve gjuhësore të shqipes, e cila karakterizohet me emrat Miklosich. Schuchardt e Gustav Meyer, u nis më fort nga shqyrtimi i huazimeve dhe andej mori edhe drejtimin që ndoqi. Me gjith'atë Schuchardti ka qenë ai që përpara dy breza…

Në këtë fjalor epen rreth 650 fjalë të dogançes dhe të lovidharçes. Ato janc nxjerrë nga biseda e tregime të regjistrueme në këtë të folme — nji pjesë e emnave të objekteve edhe nga pyetje të drejtueme drejtpërsëdrejti informatorve. Ilustrimi i kuptimit në shumë raste bahet edhe me kontekst. Janë dh…

Objekt i këtij punimi janë ata togfjalësha të qëndrueshëm të formuar historikisht, që nga ana kuptimore janë ekuivalentë nie një fjalë të vetme dhe, sikurse fjala, shprehin nocione, dmth. karakterizohen nga funksioni emërtonjës. Këta togfjalësha përbëjnë frazeologjinë e gjuhës. Në një punim të vetëm…

Fjala dogançe përdoret si formitn ndajfoljor: rrue dogançe, ja pëlcet dogançe (kupton, flet dogançe), po edhe si emën dogançe — dogançja. Me kët termë kuptohet nji nga të folinet tona shoqnore ma të përhapuna nga pikpamja e shtrimjes gjeografike dhe e zejtarve që e përdorin, si edhe ma të pasunat pë…