Nxitjen për këtë punim e përjetuam gjatë rileximit të një pjese të trashëgimisë postume të eruditit siculo-arbëresh Nikollë Keta (= Niccolò Chetta 1741-1803) që është rrokur si e tillë në librin Nicolò Chetta. Testi letterari in albanese (Caltanissetta 2004), i përgatitur si botim kritik prej Matte…

Në vitin 2016 doli në qarkullim vepra Fjalori leksiko - frazeologjik i Devollit, i hartuar nga prof. Ali Jashari. Ajo është një arritje e re me peshë në punën e këtij autori që njihet, ndër të tjera, si leksikolog e leksikograf i formuar, i identifikuar përmes punimeve monografike, botimeve leksikog…

Çfarë është fjala? Koncept i madh e i vështirë. Koncept i rrahur në tërë historinë e gjuhësisë (që nga Aristoteli). Dhe të leksikografisë. Nga arabët, në shekullin VII. Nga nevoja për të shpjeguar e komentuar Kur’anin. Në Babiloni, shumë më herët. Në Europë, në shekullin XIII përdoret për së pari fj…

U nda nga jeta gjuhëtari me uniformë, profesor Hasan Çipuri. I përjetshëm qoftë kujtimi i tij! 32 fjalorë ushtarakë shqip-gjuhë e huaj mbajnë emrin e profesor Hasan Çipurit si autor, si bashkautor e si drejtues shkencor (kryeredaktor). Ai ka hartuar 160 zëra enciklopedikë. Ka shkruar 350 artikuj sh…

Në një intervistë të zhvilluar më 2008 e të botuar në gazetën “Shqip”1, pyetjes së bashkëbisedueses se “shumë lexues do të ishin kuriozë të dinin si ndodhi që një anglez si ju, të bëhej një nga përkthyesit më të njohur të shqipes”2, Robert Elsie i përgjigjet: “Nuk e mendoja kurrë që shqipja do të bë…

Arbërishtja e Italisë përbën një arkipelag gjuhësor, që është shkëputur valë-valë nga trungu i gjuhës-nënë para më shumë se pesë shekujsh. Duke mos qenë në kontakt me atdheun e lashtë dhe duke mos marrë pjesë në ndryshimet e shqipes, arbërishtja ka ruajtur fjalë e shprehje, forma gramatikore e struk…

Kohët e fundit, në Kosovë, është vënë në qarkullim një vepër leksikografike e veçantë, e titulluar “Fjalor i termave bazë teknikë”, në të cilin janë pasqyruar termat e fushave themelore teknike, të përfaqësuara nga tri degë: dega e mekanikës, elektricitetit dhe e ndërtimit. Ky objekt, pasqyrimi i te…

Në shkrimin e parë kemi analizuar prejardhjen e emrave të familjes, të rrethit familjar dhe të farefisit në gjuhën shqipe. Analizohen aty rreth 600 fjalë tituj, nga të cilat rreth një e treta janë të parme, ndërsa të tjerat rrjedhoja të tyre, kompozita etj. Vëllimi paraprihet nga një Hyrje, ku paras…

Në diskutimin e mbajtur në “Seminarin XVIII Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare” (Tiranë, 18-31 gusht 1996) unë pata shkruar: “Vetë E. Çabej ka qenë i ndërgjegjshëm që punimi i tij “paraqet një varg studimesh e jo një fjalor etimologjik të shqipes”, që ai pra jep gjykime me ars…

Fjalori etimologjik i gjuhës shqipe i prof. Kolec Topallit është vepra më e fundit madhore e tij që kurorëzon përvojën e një jete kushtuar hulumtimit shkencor në fushën e gjuhës shqipe dhe historisë së saj. Studimet për historinë e gjuhës shqipe prof. Koleci i ka nisur që në vitet ’70 dhe rezultate…

Në kushtet e ndarjeve gjeografike, administrative e historike të shekujve të kaluar, është e natyrshme që krijohen dialekte, nëndialekte e të folme krahinore dhe në kushtet e mungesës së një gjuhe të njësuar, edhe letërsia artistike s’mund të jetë ndryshe veçse krijimtari dialektore. Çdo shkrimtar n…

Shqipja është një nga gjuhët më pak të njohura në Europë. Përkatësia e saj në familjen e gjuhëve indoeuropiane në fakt është e njohur prej kohësh, por për prejardhjen e saj, përkatësisht afërinë më të madhe brenda kësaj familjeje ka ende mendime shumë të ndryshme. Kjo lidhet para së gjithash me fakt…