Koncepti i shpirtit është objekt i kërkimeve të shkencëtarëve për shekuj me radhë. Ata kanë tentuar të gjejnë lidhjen ndërmjet trurit, mendjes dhe vetëdijes. Në shumë tradita fetare, filozofike dhe mitologjike, shpirti është thelbi i një qenieje të gjallë. Në varësi të sistemit filozofik, një shpirt…

Zgjeruesit e temës së foljes në gjuhën shqipe dalin si përbërës të konstrukteve foljore sintetike. Për analizën e këtyre konstrukteve do t’i shmangemi interpretimit të strukturës si lidhje sintagmatike e bazuar në inventarin e morfemave dhe në mundësitë kombinuese të tyre. Struktura morfologjike e f…

Përmes një leximi sipërfaqësor të Kuranit, mund të shihet qartë se njeriu ka një pozicion të veçantë në Univers. Ai në skemën e përgjithshme të Universit, që në zanafillë është krijuar i tillë për të qenë ndryshe nga krijesat tjera. Ky ndryshim ka ndodhur që në fazën e parë të krijimit të njeriut, g…

Kultura arabe nuk është e izoluar nga kulturat e tjera. Përgjatë asnjë periudhe të historisë ajo nuk ka qenë e izoluar, e mbyllur në vetvete, solide e palëvizshme, e fjetur dhe joaktive, apo pa ndikim dhe e mbyllur nga ndikimet e jashtme. Kultura arabe është e gjallë dhe plotë jetë, që rritet dhe zh…

Fjalitë pyetëse, si një nga tipat e fjalive sipas llojit të komunikimit, mund të kryejnë funksione të ndryshme në ligjërim. Por këndvështrimet për këtë tip fjalie në gramatologjinë shqiptare janë të ndryshme. Në “Gramatika e gjuhës shqipe 2” në bazë të funksioneve kryesore që realizohen me fjalitë p…

Deri aty nga mesi i shekullit të kaluar fjalëformimi është parë kryekëput si çështje vetëm e morfologjisë. Kjo mënyrë trajtimi vërehet edhe në studimet gjuhësore dhe në gramatikat e shqipes, ku parimet semantike pak gjejnë zbatim, kurse parimet sintaksore nuk shihen fare të nevojshme në derivimet e …

Më jepet rasti, me këtë punim, të shpreh disa mendime dhe vlerësime për njërën prej figurave të shquara të gjuhësisë shqiptare, siç është kjo e profesor Jorgji Gjinarit, në një datë të veçantë për të e për ne, në 85-vjetorin e lindjes së tij. Ndaj edhe dua të falënderoj organizatorët e konferencës “…

Është besuar e thënë në studimet e derisotme se letërsia kuteliane (proza veçanërisht) është e strukturuar më së shumti si një letërsi moderne. Si një ndër shfaqjet e këtij lloj moderniteti është parë edhe prania në thurjen stilistike të saj, e disa dukurive e aspekteve të oralitetit. Në fakt, vetëm…

Kalket gjuhësore nga gjuha italiane, siç vihet në dukje në hulumtimin e kësaj dukurie të ndërndikimit në përmbledhjet me novela Hija e maleve dhe Tregtár flamujsh të Ernest Koliqit, kanë qenë të pranishme që në debutimet narrative të autorit. Krijimtaria letrare e Koliqit, që rrok një hark kohor gjy…

Matteo Mandalà është sot ndër majat e albanologëve italianë dhe një figurë përfaqësuese për shkencën filologjike shqiptare. Formimi i tij në radhë të parë gjuhësor e filologjik (të kujtojmë që filologët më të shquar shqiptarë kanë qenë edhe gjuhëtarët më të shquar, si Çabej, Demiraj, Riza etj.), i n…

Për profilin e Kostaq Cipos si gramatikan mund të flitet gjerë e gjatë, sepse vepra e tij, ashtu siç janë shprehur më herët edhe S. Riza1 e M. Domi2, ka lënë gjurmë të pashlyeshme në historikun e zhvillimit të gjuhësisë shqiptare, duke bërë që ky autor të zërë një vend të nderuar krahas bashkëkohësv…

Scalise (1983, 1990, 1994), duke u mbёshtetur nё teorinë standarde të zgjeruar (Chomsky 1965), pёrcakton nё tё ashtuquajturin “pёrbёrёs leksikor” fushёn nё tё cilёn veprojnё rregullat morfologjike tё fjalёformimit. Sipas tij, ka rregulla tё caktuara që marrin pjesë në formimin e fjalëve, të cilat i …