Shkrimtarët tanë pas çlirimit ndoqën me vëmendje se si u shfaqën në karakterin e njerëzve tanë tiparet e reja shoqërore e morale, tipare që kushtëzuan nga ngjarjet e mëdha të luftës dhe të ndërtimit socialist të vendit. Figura e njeriut të ri, të lindur nga realiteti heroik i periudhës së luftës dhe…

Zakonet prapanike, të sanksionuara me ligj nga klasat reaksionare, e zhvishnin gruan nga çdo funksion shoqëror, duke i mohuar njëkohësisht dhe të drejtat e saja më legjitime. Por megjithkëtë vullneti, inteligjenca, virtutet morale, talentet e saj kanë shpërthyer kurdoherë me forcé, duke u bërë një f…

Figurât e mëdha historike, duke realizuar detyrat që u dikton koha, fitojnë një lavdi që tejkalon kufijtë e kohës dhe të vendit të tyre. Një lavdi të tillë fitoi me të drejtë Gjergj Kastrioti — Skënderbeu. ky udhëheqës, strateg dhe luftëtar i madh që ju bë mburojë atdheut të vet dhe qytetërimit evro…

Epika popullore historike rreth Skënderbeut formon një kapitull me interes në fushën e folkloristikës shqiptare. Çështja e lindjes dhe e ekzistencës së një cikli këngësh popullore për Skënderbenë, arësyet e zhdukjes së tyre, lashtësia e këngëve të mbledhura përbëjnë problème që presin të studjohen. …

Në kohën e ngjarjeve dhe lëvizjeve të mëdha, në kohën e krye- ngritjeve apo të çdo lufte kundër zaptonjësve të huaj, ndërgjegja e ko mbit është drejtuar gjithmonë nga figurât më të ndritura të histo- risë së vendit duke i pasur ato si shembuj të mëdhej frymëzimi.

Epoka e Skënderbeut dhe figura e kryetrimit tonë kanë qenë një nga burimet kryesore të frymëzimit dhe një prej motiveve më të da- shura për shkrimtarët patriotë të Rilindjes kombëtare. Një gjë e tillë është shprehje e së vërtetës, që çdo epokë historike pasonjëse merr nga epokat pararendëse ato elem…

Gati të gjitha veprai kryesore të poetëve arberëshë evokojnë motin e madh të Arbërit. kur një popull i vogël trim me një udhëheqës të madh në krye shkroi një nga faqet më të ndritura në historinë e tij. Çdo popull ka nxjerrë heronjt e vet, por heroi i popullit shqiptar. Skënderbeu. doli në një kohë …

Në mes veprave të pabotuara që na ka lënë shkrimtari Haki Stërmilli (1895-1959) është edhe romani historik «Kalorësi i Skënderbeut> ·. Romani, sikurse dëshmon dhe dorëshkrimi, u shkrua para luftës, më 1938 dhe u krye, pas një nderprerje të gjatë, prej afro 12 vjetësh, më 1950. Kjo është vepra e fu…

Një ndër ata figura që meritojnë nderimin më të madh është edhe ajo e Pjetër Budit, të cilit po i përkujtojmë sot 400-vjetorin e lindjes. Ve­të fjala 400-vjetor flet për përpjekje të hershme kulturore e patriotike të popullit tonë.Me Pjetër Budin ne përkujtojmë me nderim tradite…

Gjatë viteve të Rilindjes Kombëtare numri i përkthimeve nga gjuhët e huaja u rrit mjaft në krahasim me periudhën e mëparshme. Kjo rritje e veprave të huaja të përkthyera në gjuhën shqipe ishte lidhur me kërkesat e lëvizjes për çlirimin kombëtar. Në përpjekjen e tyre për krijimin…

Vinçenc Stratigo është një nga figurâ t më interesante dhe tërheqëse arbëreshe të shek. XIX. Revolucionar i flaktë, njeri i fjalës dhe i veprimit, Stratigoi luftoi me pendè dhe pushkë në radhët garibaldine kundra forcave reaksionare, borgjezisë së pasur të Veriut dhe latifondistëve të mëdhej të Jugu…

Qëndrimi antikombëtar i klasave drejtuese dhe i klikës së Zogut, që më 7 prill 1939 e lanë popullin në thonjte agresorit fashist, shkelja e vendit prej forcave zaptonjëse italiane , që menjëherë filluan të zbatojnë politikën e shtypjes së egër dhe të çkombëtarizimit, pesë vjet ndjekjesh, arrestimesh…