Afro tetëdhjetë vjet më parë poeti arbëresh Binard Bilota i dha dorën e fundit një poeme prej dymbëdhjetë kangjelesh për Skënderbenë dhe e shënoi titullin e saj në faqen e fundit të mbulesës së veprës së ve t «Vjershe të përlipëm» (Versi lugubri) (1894) në radhën e librave që mendonte të botonte. Po…

Zakonet prapanike, të sanksionuara me ligj nga klasat reaksionare, e zhvishnin gruan nga çdo funksion shoqëror, duke i mohuar njëkohësisht dhe të drejtat e saja më legjitime. Por megjithkëtë vullneti, inteligjenca, virtutet morale, talentet e saj kanë shpërthyer kurdoherë me forcé, duke u bërë një f…

Shkrimtarët tanë pas çlirimit ndoqën me vëmendje se si u shfaqën në karakterin e njerëzve tanë tiparet e reja shoqërore e morale, tipare që kushtëzuan nga ngjarjet e mëdha të luftës dhe të ndërtimit socialist të vendit. Figura e njeriut të ri, të lindur nga realiteti heroik i periudhës së luftës dhe…

Epoka e Skënderbeut dhe figura e kryetrimit tonë kanë qenë një nga burimet kryesore të frymëzimit dhe një prej motiveve më të da- shura për shkrimtarët patriotë të Rilindjes kombëtare. Një gjë e tillë është shprehje e së vërtetës, që çdo epokë historike pasonjëse merr nga epokat pararendëse ato elem…

Në kohën e ngjarjeve dhe lëvizjeve të mëdha, në kohën e krye- ngritjeve apo të çdo lufte kundër zaptonjësve të huaj, ndërgjegja e ko mbit është drejtuar gjithmonë nga figurât më të ndritura të histo- risë së vendit duke i pasur ato si shembuj të mëdhej frymëzimi.

Ngjarjet heroike të kohës së Skënderbeut u ruajtën jo vetëm në gjuhën e kronikave dhe të veprave të historianëve, por edhe në zërin e gjallë të traditës — të gojëdhënave dhe të kujtimeve popullore — që fletuan ndër shekuj, duke u përcjellur gojë më gojë nga një brez në tjetrin . Në këto k u jtim e…

Në mes veprave të pabotuara që na ka lënë shkrimtari Haki Stërmilli (1895-1959) është edhe romani historik «Kalorësi i Skënderbeut> ·. Romani, sikurse dëshmon dhe dorëshkrimi, u shkrua para luftës, më 1938 dhe u krye, pas një nderprerje të gjatë, prej afro 12 vjetësh, më 1950. Kjo është vepra e fu…

Autori, Mark Gurakuqi, pasi vëren se pas çlirimit të vendit, jeta dhe vepra e Ndre Mjedjes u vu në dritën e duhur, ndalet në dy pyetje, të cilat sipas tij ende nuk janë diskutuar dhe studiuar:1) Fillimisht shqyrton dhe zgjidh një keqkuptim në lidhje me disa poezi për fëmijë të A. Xanonit, të cilat g…

Gjatë viteve të Rilindjes Kombëtare numri i përkthimeve nga gjuhët e huaja u rrit mjaft në krahasim me periudhën e mëparshme. Kjo rritje e veprave të huaja të përkthyera në gjuhën shqipe ishte lidhur me kërkesat e lëvizjes për çlirimin kombëtar. Në përpjekjen e tyre për krijimin…

Jeronim De Rada lindi në një ditë të lumtur të fateve të Shqipërisë , me 29 nendor 1814. Në këto ditë nëndori e tërë Shqipëria feston me entusiazëm dhe krenarin njezet vjetorin e çlirimit të atdheut. Në këtë atmosfera feste tëmadhe, ne përkujtojmë me venerim edhe figurën e Jeronim De Radës, në450 vj…