Në kushtet e ndarjeve gjeografike, administrative e historike të shekujve të kaluar, është e natyrshme që krijohen dialekte, nëndialekte e të folme krahinore dhe në kushtet e mungesës së një gjuhe të njësuar, edhe letërsia artistike s’mund të jetë ndryshe veçse krijimtari dialektore. Çdo shkrimtar n…

Faza e parë e hetimit të përgjithshëm të dialekteve, që zgjati rreth 25 vjet, kishte si detyrë kryesore evidentimin e dallimeve (tipareve dalluese) të të folmeve të shqipes; në këtë fazë të parë kërkimet u përqendruan kryesisht në hulumtimin e dallimeve dialektore kryesore në sistemin fonetik-fonolo…

Labërishtja, si një nga dy nënndarjet e toskërishtes jugore, flitet në trevat që ndodhen në jugperëndim të toskërishtes veriore a të mirëfilltë, me kufi ndarës lumin e Vjosës, deri në lumin e Shalësit në jug, ku fillojnë trevat e çamërishtes, nënndarjes tjetër të toskërishtes jugore. Trevat e labëri…

Libri nis me një parathënie, ku tregohet mënyra e punës së autorit për ta vjelë dhe pasqyruar lëndën. Pjesa e parë e librit titullohet Pasthirrmat. Bëhet një vlerësim i përgjithshëm për këtë klasë fjalësh sipas gramatikanëve: O. Myderrizi, K. Cipo, Sh. Demiraj, F. Agalliu, A. Angoni etj. Më shumë se…

Anila Omari, bashkë me Xhelal Yllin, i përkasin një brezi gjuhëtarësh që erdhën në Institutin e Gjuhësisë e të Letërsisë në fillim të viteve ’80 dhe, ashtu sikundër pritej, së shpejti, do të dalloheshin nga brezi para tyre, së pari, për arsye të shfrytëzimit të mundësive të reja për formimin e përgj…

Gjatë shekujve XVXVII një numër i madh shqiptarësh, diktuar nga rrethanat historike të asaj kohe, braktisin trojet etnike shqiptare për të emigruar kryesisht drejt tokës greke, italiane, kroate si dhe asaj ukrainase. Shumica e shqiptarëve të asaj kohe kaluan nga Greqia (Veriu i Greqisë, Peloponezi, …

Para gati gjashtëdhjetë vjetësh, në korrik të vitit 1956, një studiues i ri i fushës së dialektologjisë, Jorgji Gjinari, me vrullin e një djaloshi që sapo i kishte lënë të njëzetë e pestat dhe me pasionin për dialektologjinë, disiplinë gjuhësore në të cilën ai po hidhte hapat e para si studiues, por…

“E folmja, si një variant i gjuhës dialektore dhe si një degëzim më i imët i saj [...] nuk duhet kuptuar si pjesë e dialektit, por si një sistem i plotë më vete, që përfshihet në makrosistemin e dialektit. Në sistemin gjuhësor të së folmes hyjnë veçoritë që e dallojnë atë nga të folmet e tjera të di…

Të vlerësosh studiuesin Jorgji Gjinari si gjuhëtar nuk është e lehtë, sepse veprimtaria e tij kërkimore-shkencore e botuese është e pasur, e larmishme për nga tematika e problematika që trajton dhe, mbi të gjitha, me mjaft kontribute. Nën drejtimin e tij u hodhën bazat e dialektologjisë shqiptare s…

Kërkimet fonetike në fushë të shqipes janë relativisht të reja krahasuar me ato në fushë të morfologjisë dhe të sintaksës. Është e vërtetë se njohuri për sistemin tingullor të gjuhës sonë jepen që në gramatikat e para dhe se këto njohuri vijnë duke u shtuar në gramatika si ajo e I. D. Sheperit apo e…

Në ndarjen dialektore të të folmeve të shqipes të folmet çame bëjnë pjesë në nënndarjen e toskërishtes jugore, bashkë me labërishten. Të folmet çame ndodhen gjeografikisht në pjesën e skajit më jugor të hapësirës kompakte shqipfolëse. Siç e kanë përcaktuar dialektologët, edhe në bazë të të dhënave t…

Në datat 23-24 nëndor 2013 në qytetin Detroit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës u zhvillua simpoziumi “Hoti ndër rrjedhat e shekujve”, organizuar nga komuniteti shqiptaro-amerikan, në bashkëpunim me Qendrën Shpirtërore e kulturore shqiptare “Shën Pali” në Michigan, si edhe me institucionet shkenc…