Sintaksa ka qenë për shumë kohë thjeshtra e shkencës së gramatikës, një disiplinë gjuhësore që vetëm këtë gjysmëshekullin e fundit ka arritur të vihet në qendër të vëmendjes dhe madje ta eklipsojë morfologjinë. Arsyeja e prapambetjes së studimeve sintaksore lidhet me atë që, ndryshe nga morfologjia…

Fillimi i shekullit XX shqiptarët i gjeti pa shtet, pa gjuhë të përbashkët e pa alfabet të përbashkët. Është koha e përthyerjeve të mëdha në tokat shqiptare. Krijimi i shtetit shqiptar më 1912 shtroi një varg çështjesh që lidhen me funksionimin e shtetit të ri. Njëra ndër to qe nevoja për një gjuh…

Rendi i gjymtyrëve në fjali përbën një temë pak rrahur në gjuhësinë shqiptare. Është trajtuar deri në njëfarë mase rendi i gjymtyrëve në fjalinë e pavarur dëftore, por fare pak rendi i gjymtyrëve në fjalitë e varura. Rendi i fjalëve në fjalitë e varura mund të jetë i njëjtë, por edhe i ndryshëm nga…

Që nga mendimi i institucioneve akademike e gjer në opinionet e shumicës së lexuesve, në periudhën e monizmit, krijimtaria letrare e Gjegj Fishtës, edhe pse e censuruar, shpesh është shoqëruar me interpretime të gabuara. Sipas vlerësimit zyrtar “Vepra e tij kryesore, poema epike “Lahuta e Malësisë…

Një nga idetë më themelore të Sosyrit mbi gjuhën, siç është ajo e karakterit sistemor e strukturor të saj në suazën e shenjës, e huazuar prej tij nga shkencat e përpikta e të zbatuara dhe e futur në studimin pothuajse të çdo rrafshi të gjuhës, u bë tërheqëse edhe për studiues që mëtuan të shqyrtoni…

Fshatrat e luginave të Dropullit dhe të Vurgut të Delvinës në gjendjen e sotme të popullsisë së tyre paraqiten si ishuj gjuhësorë greqishtfolës të rrethuar nga fshatra shqipfolëse. Prania e një popullsie greqishtfolëse në ato fshatra paraqit disa pikëpyetj.e që kërkojnë shpjegim. Në radhë të parë,…

Objekt i këtij shkrimi është analiza e rrethanorit në kuadrin e sintaksës gjenerative, e cila, nga ana e vet, në trajtimin e funksioneve të sintagmave mbështetet në gramatikën e varësisë, të prezantuar në gjuhësinë moderne nga gjuhëtari frëng L. Tenier. Kjo gramatikë vë në qendër foljen dhe i vler…

Në udhëtimin e ankthshëm që çifti i sapomartuar Vorpsi ndërmerr në Rrafshin e Veriut, Besian Vorpsi, personazh kryesor i romanit të Ismail Kadaresë “Prilli i thyer”, i deklamon së shoqes bindjen se “Kanuni s’është vetëm kushtetutë [...]. Ai është një mit kolosal në formë kushtetute”. Në atmosferën…

“Erveheja”, novela e njohur në vargje e njerit prej poetëve më të spikatur të “shkollës” së bejtexhinjve, Muhamet Kyçykut (Çamit), është edhe novela e parë e letërsisë shqiptare. U shkrua më 1826 dhe pa dritën më 1888, në saje të një përfaqësuesi të Rilindjes shqiptare, Jani Vretos që mori nismën p…

Ka kaluar më shumë se një vit qëkurse leksikografia jonë dhe bota shkencore shqiptare u pasuruan me një vepër të re, që është e rrallë në llojin e vet, “Fjalor i gjuhës shqipe” të Mehmet Elezit. Hartimi i një vepre të tillë, me përmasa jo të zakonshme, realizohet përgjithësisht nga grupe autorësh q…

Në gjuhën shqipe antonimia është një dukuri shumë e njohur. Antonimet janë një klasë e njohur leksikore që kanë një përdorim të shpeshtë në ligjërim. Në leksikun bimor dhe shtazor antonimet janë më të rralla, por dallohen për disa veçori që janë karakteristike për këtë fushë tematike. Emërtimet ant…