Municipium Ulpianum, njëri prej qendrave më të rëndësishme të Dardanisë, ende nuk është gjurmuar aq sa duhet. Kryesisht Dardania deri më tani ka qenë objekt studim i vetëm në kuadër të historisë së provincës Moesia Superior. Hulumtimet mbi urbanizimin, romanizimin, problemet topografike, respektivis…

Mbretëria dardane doli në skenën historike në shek. IV p.e.r. dhe u bë një prej faktorëve relevantë politikë dhe ushtarakë në Evropën Juglindore gjatë shekujve III-I p.e.r. Shteti i Dardanisë, duke i bërë sfidë dominimit romak për një kohë të gjatë, ra nën pushtetin e Perandorisë Romake dhe në vitin…

Ndryshimet që ndodhen në Dardani pas pushtimit romak, përveç tjerash u manifestuan edhe në botën shpirtërore, duke sjellë kësisoj praktika të reja religjioze, bashkë me to edhe një numër kultesh të religjionit oficial dhe jooficial romak. Në mesin e tyre vend domethënës zinin edhe kultet e ardhura…

Hardhia e rrushit është njëra ndër të mirat më të çmuara të njerëzimit, e cila në religjionet rreth Izraelit të lashtë konsiderohej e shejntë, përkatësisht dru hyjnore, kurse prodhimi i saj, vera, për pije perëndish. Jehonë të largët të këtyre besimeve hasim në Dhjatën e Vjetër. Prandaj, për lashtë…

Artikulli e merr nxitjen nga përmendja e Dardanëve tek autorë të ndryshëm të lashtësisë. Si banorë të një krahine të pasur, që shtrihej nga Danubi deri në kufijtë veriorë të Maqedonisë, dardanët përbënin një nga fiset më të rëndësishme ilire. Trojet dardane kanë qenë gjithmonë lakmi e fqinjëve nga …

Justiniani ishte një ndër perandorët më të mëdhenj të Perandorisë Bizantine, i cili veçohet si perandor i suksesshëm në organizimin dhe harmonizimin e të gjithë mekanizmave shtetëror, shumë prej të cilëve i krijoi vetë. Por, rrethanat në të cilat veproi ishin ndër më të vështirat: kur po përmbysej …

Në perandorinë romake në fillimin e shek. IV ndodhen ndryshime të mëdha duke nisur nga sulmet barbare, e përcjellur gjithnjë me dobësimin dhe ndarjen e saj në dy pjesë. Por risia e gjithë kësaj është fundi i politeizmit romak dhe dalja ne skenë e krishterimit i cili edhe pse ishte i përndjekur për d…

Monumentet e Dardanisë me paraqitjet figurative dhe dekorative - simbolike si dhe me mbishkrimet e tyre gjatë antikitetit, krahas materialit tjetër arkeologjik, na ofrojnë të dhëna të vlefshme nga shumë aspekte të veprimtarisë së asaj kohe. Në njërën anë këtu janë ato të kultit, ndërsa në anën tjet…

Dardania përbënte një pjesë të regjioneve qendrore të siujdhesës ballkanike. Pozita gjeografike e saj dhe vetitë e hidrografisë, të relievit, klimës etj., e bëjnë si një tërësi të ndarë e të veçantë gjeografike, gjë që ka ndikuar në zhvillimin e saj historik dhe kulturor. Njëra nga qendrat kryesore …

Këtë vit (2016), u nda nga jeta, studiuesi më i shquar i dardanëve dhe Dardanisë, Zef Mirdita, i cili pas vetës na la një opus të madh shkencor, në mesin e të cilave edhe veprën kapitale, të cilës ia ka kushtuar pjesën më të madhe të jetës, monografinë shkencore të shkruar në gjuhën kroate me titull…

Që nga kohët më të lashta femra kishte vend të posaçëm në shoqërinë ilire. Ky fakt pasqyrohet mbi të gjitha në fushën e organizimit shoqëror meqë në disa vise ilire në veri, posaçërisht tek fisi i liburnëve, ishte prezent matriarkati (gjë të cilën, pos burimeve të shkruara, e dëshmon edhe numri më…

Dardania, edhe pse bënte pjesë në trevat e brendshme të territorit ilir, kishte një pozitë të volitshme gjeografike, meqë përmes luginave të lumenjve Dri, Vardar dhe Moravë, lidhej me tri botëra të rëndësishme: në perëndim me bregdetin ilir të Adriatikut, në jug me botën e Egjeut, dhe në lindje me …