Në vitin jubilar të sanksionimit të drejtshkrimit aktual të shqipes, Akademia e Shkencave i bën dhuratë publikut të interesuar librin e prof. Rexhep Ismajlit ‘Drejtshkrimet e shqipes’, një libër që po mungonte prej kohësh në Kosovë që nga botimi i parë i vitit 2005, ndërsa në Shqipëri thuajse nuk ki…

Shekulli XIX është shekulli i zgjimit të shqiptarëve. Pas treqind vjetësh robërie të rëndë dhe padijeje të thellë, që i kishte shpurë në prag të zhbërjes si komb i veçantë, bota shqiptare nisi të lëvizte. Përtej Adriatikut, ku zgjimi kishte nisur një shekull më parë, Engjëll Mashi, me librin e tij “…

Krishterimi ka qenë feja e parë që përqafuan shqiptarët pas paganizmit, para më shumë se dymijë vjetësh. Si në shumë vende të Mesdheut, ai hodhi rrënjë nga apostujt e dishepujt e tyre që në periudhën apostolike1. Por, me ndarjen e Perandorisë Romake në të Perëndimit e të Lindjes, edhe Kisha u nda në…

Huazimet sllave të shqipes kanë një veçori specifike në krahasim me huazimet nga gjuhët e tjera, që lidhet me shpërndarjen e tyre gjeografike. Huazimet nga gjuhët e perandorive të mëdha pushtuese me kohëzgjatje të rëndësishme, si latinishtja e turqishtja, kanë një shtrirje përgjithësisht mbarëgjuhës…

Shekulli XIX shënon për shqiptarët e të gjitha trevave një epokë të re, atë të Rilindjes Kombëtare, të lëvizjes për emancipimin e tyre  ekonomik, politik dhe kulturor, për çlirimin nga osmanët dhe për bashkimin në një shtet të vetëm kombëtar. Fillimi i kësaj periudhe përkon me atë të Tanzimatit, kur…

Ndryshimet e shpejta njerëzore përgjatë shekullit të njëzetë, të shoqëruara me avancimin e masmedias, e kanë shndërruar botën në një fshat global. Periudha ndërmjet shekullit XI dhe XIV ishte periudha më e errët për historinë kombëtare dhe kulturore shqiptare, për shkak të konvertimit të dhunshëm t…

Ndryshimi që ndodhi në Evropë në fillimin e viteve ‘90, me shembjen e komunizmit dhe me përfundimin e luftës së ftohtë, krijoi një ndryshim epokal pozitiv për çështjen shqiptare. Ky ndryshim përvijohet në këto rrethana të reja favorizuese: U prish Federata Komuniste Jugosllave, që kishte qenë burg …

Edhe pse jemi një nga popujt që kemi jetuar në brigjet e Mesdheut për mijëra vite, jemi ndoshta të vetmit mesdhetarë që pothuajse nuk i kemi lëvruar studimet e historisë detare. Duket në  fakt e pabesueshme se sa pak studime mbi detin janë ndërmarrë nga shkenca shqiptare në përgjithësi dhe nga …

Vëllimi me tregime “Enigma e një nate” që ka për autor Avdulla Kënaçin, shënon në letërsinë shqipe dimensione të reja integruese, duke u bërë pjesë përbërëse e letërsisë bashkëkohore. Hapësira gjeografike ku janë vendosur personazhet e tij, nuk është vetëm ajo shqiptare. Tashmë është kapërcyer hapës…

Gjergj Kastrioti – Skënderbeu është figura historike më frymëzuese për shqiptarët, në periudha të ndryshme historike dhe një rol mjaft të rëndësishëm në këtë aspekt ka luajtur krijimtaria letrare. Krahas pranisë së vazhdueshme të kohës së Skënderbeut, të frymës së epokës së tij në gjithë letërsinë a…

Krishtërimi popullor ndër shqiptarët dhe rumunët po pret akoma hulumtime krahasuese sistematike. Një anë që meriton vëmendje ka të bëjë me vendin e shenjtëve në kulturën popullore të dy popujve, në kalendarin e tyre folklorik. Marrim si shembull rolin e mbrojtësit të ujkut që e ka Shën Martini - Sân…

Në tekstet shkollore të Perandorisë Osmane vihet re se janë pasqyruar të gjitha etapat e modernizimit dhe ideologjia zyrtare e kohës. Kështu, në periudhën e Tanzimatit (1839-1876) në tekstet dhe programet shkollore i kushtohet rëndësi e madhe identitetit osman të nënshtetasve të perandorisë. Kjo pol…