Gjatë shekujve XVXVII një numër i madh shqiptarësh, diktuar nga rrethanat historike të asaj kohe, braktisin trojet etnike shqiptare për të emigruar kryesisht drejt tokës greke, italiane, kroate si dhe asaj ukrainase. Shumica e shqiptarëve të asaj kohe kaluan nga Greqia (Veriu i Greqisë, Peloponezi, …

Para disa muajsh, studimet buzukiane, si dhe ato për leksikun historik të shqipes, u pasuruan me një monografi të re e të thelluar të albanologut austriak Joachim Matzinger rreth mënyrave dhe mjeteve të formimit të emrave e mbiemrave në dokumentet më të hershme të shqipes së shkruar. Duke qenë e par…

Një ditë nga fillimi i viteve ’60 në zyrën tonë (sektori i gramatikës) ra fjala për rolin e dialekteve, për pasurinë gjuhësore të pambledhur të tyre, dhe prof. E. Çabej në bisedë e sipër përmendi një thënie të shkrimtarit zviceran Gottfried Keller (1819–1890): “dialektet janë gurra ku freskohet përh…

Qëllimi i këtij artikulli është të pasqyrojë gjendjen dhe perspektivën e hulumtimeve mbi variacionin sintaksor në dialektologjinë shqiptare. Sigurisht, diskutimin do ta fillojmë me shqyrtimin e materialit sintaksor në pyetësorin e përdorur për hartimin e Atlasit dialektologjik të gjuhës shqipe (2007…

Në veprën “Gramatika e gjuhës shqipe” (shkurt GGjSh) (2002: 132) përcaktohen këto mënyra për formimin e emrave në gjuhën e sotme shqipe: prejardhja dhe kompozimi, që konsiderohen dhe si mënyrat kryesore të fjalëformimit në klasën e emrave, konversioni / emërzimi, kryesisht i mbiemrave e pjesoreve dh…

Kur në vitin 1952 diskutohej në Institutin e Gjuhësisë për çështjen e gjuhës së përbashkët letrare shqipe, një problem i rëndësishëm që u ngrit ishte mosnjohja e dialekteve të shqipes. “Si do të vëmë njërin apo tjetrin kryedialekt në bazë të gjuhës sonë letrare kur nuk njohim mirë as njërin e as tje…

Në këtë vëllim janë përmbledhur punimet më të rëndësishme e më përfaqësuese të punës shumëvjeçare të prof. Jorgji Gjinarit në fushë të dialektologjisë, të historisë së gjuhës shqipe e të gjuhës letrare shqipe. Vëllimi është ndarë në tri pjesë. Pjesa e parë përfshin studime për historinë e gjuhës shq…

Për të arritur te fillimet e shkrimit shqip, në shekullin XVI, gjuha shqipe ka kaluar përmes ndikimeve kulturore të ndryshme, sipas pushteteve që qeverisnin në territoret shqipfolëse. Këto ndikime, të shprehura përmes gjuhëve zyrtare dhe kulturore që përdoreshin në trojet shqiptare, nuk mund të mos …

Kalket gjuhësore nga gjuha italiane, siç vihet në dukje në hulumtimin e kësaj dukurie të ndërndikimit në përmbledhjet me novela Hija e maleve dhe Tregtár flamujsh të Ernest Koliqit, kanë qenë të pranishme që në debutimet narrative të autorit. Krijimtaria letrare e Koliqit, që rrok një hark kohor gjy…

Është bërë tashmë një traditë, e filluar nga viti 2002, organizimi i rregullt i një konference ndërkombëtare albanologjike nga Dega e Albanologjisë e universitetit Ludwig-Maximilian të Mynihut, e drejtuar nga prof. Bardhyl Demiraj dhe me nismën dhe vullnetin e tij të përtërirë çdo tre vjet, në bashk…

Në Prishtinë, nga data 18- 30 gusht 2014 u mbajt “Seminari XXXIII Ndërkombëtar për Gjuhën, Letërsinë dhe Kulturën Shqiptare”, që përkoi dhe me dyzetvjetorin e themelimit të tij. Seminari u organizua nga Universiteti i Prishtinës dhe Universiteti i Tiranës. Në të morën pjesë studiues nga Shqipëria, K…