Studimeve shqiptare, kohë pas kohe, i janë bashkëlidhur vepra dhe punime të cilat hedhin dritë dhe trajtojnë në këndvështrime të ndryshme, rolin dhe kontributin e protagonistëve të ndryshëm në dobi të çështjes kombëtare. Parë në këtë këndvështrim, shumë studiues i janë rikthyer më shumë se njëherë t…

Ministri i parë i Luftës, Mehmet Pashë Deralla ishte atdhetar i klasës së lartë. Ai ishte një patriot i flaktë, ushtarak i zgjuar që me jetën dhe veprimtarinë e tij shkroi epope lavdie dhe krenarie kombëtare. Gjeneral Deralla ka qenë ideator, organizator, udhëheqës dhe frymëzues i mjaft kuvendeve mb…

Vitet e fundi të shekulli XIX dhe ato të fillimshekullit XX qenë vite ndryshimesh thelbësore në zhvillimin e historisë njerëzore në përgjithësi. Situata në pjesën perëndimore të kontinentit të “vjetër” europian ishte në kulmin e zbulimeve apo shpikjeve të reja teknike, në kulmin e afirmimeve intelek…

Pjesë e rëndësishme e shoqërisë shqiptare gjatë historisë janë edhe krerët fetarë. Të lidhur me vendin dhe popullin ku shërbenin, sa herë popullit i është ekspozuar gjenocidit nuk janë kursyer as ata. Duke qenë se kjo shtresë kishte rol të veçantë shpirtëror, por edhe intelektual, ndikimi i saj në s…

Në kuadër të reformave arsimore, të ndërmarra në Perandorinë Osmane, rëndësi të madhe iu dha edhe modernizimit dhe hapjes së shkollave të mesme - gjimnazeve rushdije dhe idâdije të cilat ishin me karakter laik. Nga viti 1855 e këndej edhe në Kosovë (në kufijtë e sotëm administrativë), u hapën gjiths…

Vjeti 1908 i hapi dyert zhvillimit sistematik të letravet t'ona. Deri atëherë, rrallë shum rrallë, I kemi pa shqiptarët të bashkuem drejt njij qellimi. Në Kongresin e Monastirit, në nândorin e atij vjeti, u mblodhën 32 vetë ndër ma të zgjedhunit intelektualë t'asaj kohe; këta përfaqsojshin krahinat …

   Jemi krejt të kënaqun t’u paraqesim lexuesëve tonë pjesën e parë të Komedìs Hyjnore në gjuhën shqipe, përkthye nga Pashko Gjeçi Vëllimi filion me nji hymje («Figura viganore e Dantes») të shkrimtarit Llazar Siliqit, i cili nënshkruhet dhe redaktuer i veprës së për- kthyeme. Se gjuh…

Pas Luftës së Dytë Botërore, në Kosovën e atëhershme, shqiptarët e shkolluar ishin të paktë. Rrjedhimisht edhe kuadri nga fusha e historisë mungonte. Njëri nga emrat e njohur të historiografisë shqiptare dhe nga të parët doktorë shkence nga shqiptarët e Kosovës pas Luftës së Dytë Botërore ishte edhe…

Pas Luftës së Dytë Botërore nga disa intelektualë të vendit tonë, filluan përpjekjet për themelimin e një instituti që do të merrej me të kaluarën dhe me kulturën materiale e shpirtërore të shqiptarëve në ish-Jugosllavi. Një përpjekje e tillë dha rezultate në vitin 1953.Këshilli Ekzekutiv Krahinor p…

Në vendin tonë, që nga momenti i hartimit të alfabetit të gjuhës shqipe, vijimi ndër shekuj i mësimit të shqipes për masën e gjerë të popullatës, arritja e unifikimit të gjuhës me anë të standardit dhe përhapja e tij në të gjithë vendit, janë disa nga sfidat me tëcilat është përballuar gjuha shqipe.…

Bota intelektuale përgatitet që të përkujtojë në fund të këtij viti dy çaste në shenjë të Mis Edith Durhamit, atë të lindjes dhe të shuarjes së saj. Ajo lindi më 8 dhjetor 1863 dhe vdiq një treçerek shekulli më parë, më 15 nëntor 1944. Atë Shqipëria e nderoi për gjithë sa rrojti dhe u mbajt gjallë,…

Lazër Shantoja lindi në Shkodër më 2 shtator 1892, në një familje tradicionalisht të shquar për patriotizëm, intelektualizëm dhe kontribut në fushën e albanologjisë. Orator, poet lirik, eseist, përkthyes, i mbiquajtur “famullitari i pianofortit”, Shantoja do kujtohet sidomos si përkthyesi i veprave …