Pas një pune përgatitore shumëvjeçare për krijimin e së parës «Kartotekë të leksikut të shqipes», e cila vazhdon të plotësohet e të pasurohet, sektori i leksikologjisë e i leksikografisë i Institutit të historisë e të gjuhësisë filloi hartimin e një fjalori të ri shpjegues të tipit të mesëm e me ka…

Shqipja është një gjuhë me një sistem shumë të pasur formash për shprehjen e raporteve kohore. Folësit e gjuhës mund të përdorin shpesh njërën formë për tjetrën për të shprehur kuptime të ndryshme nga ato që janë tipike për atë formë. Në literaturën tonë gjuhësore kuptimet e kohëve të foljes janë …

Funksioni i gjuhës si mjet marrëveshjeje dhe komunikimi ligjërimor midis njerëzve realizohet nëpërmjet të fjalisë-njësisë sintaksore kryesore, njëherazi kuptimore, leksiko-gramatikore dhe fonetikogramatikore (intonacionore), prandaj fjalia, tipet dhe struktura e saj, janë objekti kryesor i sintaks…

Kuptimi i kohëve të foljes, përdorimi i formave foljore dhe nuancât e tyre aspektive janë nga dukuritë më рак të studjuara të gramatikës së shqipes. Gramatikat tona, si gramatika shkollore, u kanë kushtuar fare рак vend këtyre problemeve. Punimet në këtë fushë të rëndësishme mbeten një nga detyrat …

Ndërmjet problemeve që dalin gjatë studimit të antonimisë në gjuhën shqipe një ndër më të rëndësishmit është ai i zbulimit të karakterit antonimik të kuptimeve të fjalëve, si edhe i pasqyrimit të tyre në fjalorin shpjegues. Pjesa e parë përbën anën teorike të problemit, kurse pjesa e dytë anën prakt…

Një atlant gjuhësor, i cili ende i mungon shqipes, do të jepte isoglosa të përpikta e për pasojë ndarja dialektore e gjuhës shqipe deri edhe në njësi të imta do të mund të bëhej me lehtësi e me saktësi. Megjithatë, mungesa e këtij atlanti sot nuk na pengon të bëjmë një grupim t…

Sikur krahas prozatorëve të vjetër të vendit tonë të kishte dalë edhe një shkrimtar vetëm me një vepër në vjersha ose me një tufë vjershash të ndryshme prej trimijë e sa vargjesh, s’ka dyshim se edhe ai do të kishte zanë vendin e vet të denjë ndërmjet shkrimtarëve të tjerë dh…

Autori, Mark Gurakuqi, pasi vëren se pas çlirimit të vendit, jeta dhe vepra e Ndre Mjedjes u vu në dritën e duhur, ndalet në dy pyetje, të cilat sipas tij ende nuk janë diskutuar dhe studiuar:1) Fillimisht shqyrton dhe zgjidh një keqkuptim në lidhje me disa poezi për fëmijë të A. Xanonit, të cilat g…

Në pjesën e parë të këtij punimi kemi paraqitur periudhat me fjali të varur shkakore bashkuar me kryesoren e varësen nëpërmjet lidhëzave se, që, pse, sepse, disa prej të cilave (lidhëzat se e që) kanë një diapazon kuptimesh shumë të gjerë si lidhëza ftillëzonjëse, dhe funkciono…

Sintaksa e të folmes së Kërrabës

Të flasësh për kuptimin e përgjithshëm të elipsës nuk është e mundur pa u nisur nga koncepsioni i përgjithshëm që ke mbi sintaksën në veçanti dhe mbi raportin e gjuhës me mendimin në tërësi.Në letërsinë tonë gramatikore nuk ka mjerisht asnjë material teorik mbi këtë çështj…

Fjalitë kohore janë nga më të pasurat ndër farët e fjalivet të varura të gjuhës sonë. Ato bëjnë në periudhë funksionin e një plotësori të kohës për fjalinë nga varen ose funksionin e përcaktimit të një plotësori kohe të saj. Në rastin e parë fjalitë kohore janë fjali koh…