"ALFABETARE e gluhësë Shqip", ose Abetarja e Stambollit, siç është quajtur shpesh në literaturën shkencore dhe pedagogjike, lidhet, para së gjithash, me kushte të caktuara dhe me një varg ngjarjesh të rëndësishme të historisë kombëtare. Rasti i "Alfabetares..." është unikal në jetën mbi 150- vjeçare…

Në mesin e shkencëtarëve sllavë të Jugut, të cilët në fund të shekullit XIX dhe në fillim të atij XX kanë mbledhur, studiuar dhe botuar lëndë nga krijimtaria gojore dhe etnografike shqiptare, shquhet edhe Llavro Mihaçeviqi (Lovro Mihacevic), prifti kroat dhe miku i madh i Shqipërisë dhe i popullit s…

Gjeografia e besimit është pjesë e gjeografisë kulturore (shih Phoenix 1997/1). Në vazhdim të studimit të kësaj gjeografie është edhe ky shkrim me të cilin dëshiroj të sjell para lexuesit disa aspekte kryesore të gjeografisë së kristianizmit. Nuk ka kufij të prerë midis asaj që është gjeografike dhe…

Para pak kohëve, studiuesi shqiptar nga Republika e Kosovës, Magjistër Albert Ramaj (Karl Franzens Universitcit Graz), arriti të zbulonte në Graz, pas vitesh të tëra harrese dhe humbjeje, dorëshkrimin e një fjalori të rrallë, të profesorëve të nderuar Karl Gurakuqi dhe Anton (Ndue) Paluca, të shkrua…

Me 1878, në broshurën me titull « Alfabeti i gjuhës shqipe »” Pashko Vasa njoftonte se kishte në mend të botonte, ndër të tjera, edhenjë gramatikë të gjuhës shqipe, si edhe një falor. Pas nëntë vitesh, më 1887 e botoi gramatikën në frëngjisht me titullin « Grammairealbanaise a l’usage de ceux qui de…

Deliktin e "Muratajës", kryer nga një Bako (botues i kësaj kohe kur pritet çdo gjë), e kisha dëgjuar krejt rastësisht në aulat tona sigurisht, pa mundur ta besoj; dhe fill pas kësaj u fol se kolegu Marashi po punonte në një studim për përkthimin letrar, i cili, pa asnjë ekuivok, do të ishte refleksi…

Këto dy lctra që po botojmë jmië shkrue prej P. Gjergj Fishtës e i drejtoheshin albanologut të mndh austrink me origjinë izraelite Norbert Jokl. Miku e studiuesi i pashoq i gjuhës e letërsisë shqipe pat lindë në Bisenz me 25 shkurt 1877 dhe vdiq në rrethana tragjike me 6 maj 1942 në afërsi të lokali…

Në 1976, kur mbas shumë sprovash e pa asnjë shpresë me gjetë një punë profesionale, u lejova me u shkrue në një kurs pasuniversitar në Institutin e Studimeve Sllave e Ballkanike, zor se dijshe gja për Shqipninë e gjuhën shqipe. Sidoqoftë, qysh ditën e parë të studimit, mësuesi i jem, Prof. Leonid Gi…

Gjithsecili mund të vëne rë fare lehtë se ne çëdo ligjëratë e në çëdo gjuhë qi të jetë, as rroket e një fjale as fjalët e një fjalije nuk dalin prej gojet të folsit po me një za, due me thanë me një lloj zani. Ku e çojmë zanin ma naltë, tue folun, ku e ulim ma poshtë; ku e zgjasim, ku e shkurtojmë, …

Shqiptarët e diasporës, të detyruar të mërgojnë në dhe të huaj, nga rrethana të rënda historike, në të kaluarën më të largët kryesisht nga pushtimet e huaja shtypëse të lirisë dhe të të drejtave njerëzore, nuk harruan, në përgjithësi, Atdheun e vendlindjes.Përkundrazi, mungesa e Atdheut të të parëve…

Mungon deri sot një histori e gjuhës së shkruar shqipe që nga fillimet, çka e vështirëson shumë nxjerrjen e përfundimeve të sigurta për lëvrimin e shqipes së shkruar në shekuj. Po kjo sigurisht nuk do të thotë aspak që nuk ka studime. Përkundrazi janë të shumtë studiuesit shqiptarë, po edhe të huaj,…

Justin Rrota (1889-1964) është padyshim ndër emrat më të shquar të letrave shqipe, para dhe pas Luftës së Dytë Botërore. Ai ishte gramatikan (sintaksolog), estet, tekstolog, studiues i thellë i historisë së gjuhës së shkruar shqipe, pedagog, komentues dhe novelist. Është përfshirë si zë në vete në v…