Para pas kohësh, pas një pune vullnetmadhe e të frytsh- me shumëvjeçare si pedagog dhe si studiues i gjuhës shqipe, u nda së gjallësh prof. Dr. Kolë Ashta, njëri nga hulumtuesit më të zellshëm e më të përkushtuar të fjalës shqipe, njohës i mirë i teo- risë dhe i praktikës filol…

Gjuha shqipe asht vulosun prej shtetit totalitar qi sundoi Shqipnin gjatë periudhës staliniane. Tue u frymëzue prej praktikës staliniane, politikanët shqiptarë, tue dashtë me plazmue nji shtet homogjen në binarët e komunizmit, zbatuene sloganin "njëkomb, një gjuhë" e imponuen në të gjithë vendin "gj…

Gjuha, në shkallën më të lartë të saj, është mjeti i shprehjes së menduesit, në këtë kuptim që një dië nuk realizohet veçse brënda në një formul të qartë dhe pa ambiguitet. Domethënë se gjuha është veprim kulturor, është «mbartëse e spiritës» e pra në thelbin e saj është dritë. Prandaj unë për vetëh…

Për me vërtetue identitetin e vet, popujve të vegjël të Europës zakonisht i duhet nji teori, e cila ka lidhje me gjuhën dhe mbrondiçka të veçantë. Të shkon mendja tek baskët, irlandezët, baltikasit e kështu me rradhë, të cilët kurdoherë në lashtësi. prejmungesës së lidhjeve të afërta, u janë drejtue…

Atëherë kur, jo burrnija e rojeve, por, pafuqija e skopajve i rrinte sogje mëkateve të nji pushteti gjakatar, askurrkush nuk pati za për me çilë gojën kundër dhunës qi po i bahej kulturës shqiptare, historisë sonë e punës zelltare të qindra intelektualëve të heshtun e zamëdhaj, - tue e zhbi gegnisht…

Kanë kalue ma se trembëdhetë vjetë, që se shi mbi këto fletël) shkruejshim: «Nuk do të demoralizohemi gjithaq, tue hetue ndryshime, edhe të mëdhaja, sidomos orthografike, ndër shkrimtarët vetë. Gjuha, në trajtimin e vet, do t'i kët doemos këto të meta. Tue u rrahun çashtjet gjuhsore shpesh, edhe tue…

Nisma për rishikimin e punës së Kongresit të Drejtshkrimit, të gjuhës së tashme standarde si dhe për futjen e gegnishtes nëshkollat e trevave gegnishtfolëse, simbas gjasave, te shtresat e gjana do të hasë në rezervë se "s'asht momenti". Me siguri, s'ashtmomenti me u marrë mu tash me problemin e gjuh…

Një ngjarje e rëndësishme në historinë e kulturës sonë kombëtare qe mbledhja e Komisisë Letrare Shqipe në Shkodër, më 1 shtator 1916 , rrjedhojë e gjithë përpjekjeve që bënë atdhetarët shqiptarë në shekullin e kaluar me Kongresin e Manastirit për të zgjidhur dhe çuar më tej çështjet madhore të gjuhë…

Para disa vjetve, ne Prishtine, që marrun nji vendim. Simbas ketij vendimi, aty - e pra, prej të gjithë shqiptarëve ne Jugosllavi - si gjuhe shkrimi do të përdorej gjuha e unjisuar, ecilla, e imponueme prej regjimit komunist, asht përdorun dhe po përdoret në Shqipru. Kjo shprehje, qi asht pagzue "gj…

Dialekti gegë ka qenë gjuha e Buzukut, Bardhit, Fishtës, Koliqit, Camajt etj. - dhe ka gramatikat e veta si p.sh. atë të K. Kamsit, K. Gurakuqit. Edhe në Itali, Trilussa e Pascarella, kanë shkruar në dialektin e Romës, të tjerë kanë p ë rd o ru r atë n ap o litan , siçilian,venedikas. Në vitin 1972 …

Kanë kaluar 30 vjet nga Kongresi i Drejtshkrimit të gjuhës shqipe. Dhe tridhjetvjetori i një Kongresi, që është vlerësuar si "kuvend i madh shkencor", për ne është një rast për reflektime e analiza të vërteta shkencore, pa paragjykime a shtrembërime të asnjë natyre.

Faktori politik nuk lot as një rol me rëndësi në formimin e gjuhës letrare. Nji shëmbëll të ndritur e kemi n'Itali. Roma, qëndrae Papatit, ku Perandora, e Mbretër e stratega venin e gjunjëzoheshin para Përfaqsuesesit të Krishtit, ku shumë herë vendoseshinfatet e kombeve, Roma, pikë-arritja e idealev…