Kompozitat e shqipes janë bërë në këta dy-tre dhjetëvjeçarët e fun- dit një nga fushat kryesore të fjalëformimit, tek të cilat është përqendru- ar vëmendja e gjuhësisë shqiptare1. Kjo e ka burimin tek arësye objektive. Nga njëra anë, kompozimi është një nga mënyrat më produktive e më aktive të pasur…

Pas një pune përgatitore shumëvjeçare për krijimin e së parës «Kartotekë të leksikut të shqipes», e cila vazhdon të plotësohet e të pasurohet, sektori i leksikologjisë e i leksikografisë i Institutit të historisë e të gjuhësisë filloi hartimin e një fjalori të ri shpjegues të tipit të mesëm e me ka…

Funksioni i gjuhës si mjet marrëveshjeje dhe komunikimi ligjërimor midis njerëzve realizohet nëpërmjet të fjalisë-njësisë sintaksore kryesore, njëherazi kuptimore, leksiko-gramatikore dhe fonetikogramatikore (intonacionore), prandaj fjalia, tipet dhe struktura e saj, janë objekti kryesor i sintaks…

Në letërsinë gjuhësore konstruktet me folje aspektive të fillimit të veprimit nuk janë bërë objekt i një studimi tërësor. K. Cipua në sintaksën 1 e tij vetëm sa e prek këtë problem kur flet për aspektin. Në mënyrë të veçantë është marrë me to M. Çeliku në artikullin «Disa togje foljore në shqipen e …

Këto materiale leksikore, janë mbledhur në zonën e Myzeqesë nga bashkëpunëtori i jashtëm më i vjetër dhe aktiv i sektorit të leksikologjisë e të leksikografisë Jani Nushi. Këto fjalë nuk gjinden në fjalorët kryesorë të shqipes dhe i jepen lexuesit për të parën herë. Përveç që hidhen në përdorim, si …

Ndërmjet problemeve që dalin gjatë studimit të antonimisë në gjuhën shqipe një ndër më të rëndësishmit është ai i zbulimit të karakterit antonimik të kuptimeve të fjalëve, si edhe i pasqyrimit të tyre në fjalorin shpjegues. Pjesa e parë përbën anën teorike të problemit, kurse pjesa e dytë anën prakt…

Jo vetëm si e arësyeshme, por edhe si e domosdoshme do të merret kjo pyetje, kur mendon njeriu se kanë për t’u nxjerrë veçoritë leksikore të një shkrimtari, i cili shkroi e botoi ma shumë se asnjë tjetër gjatë rrjedhës së shekujve XVI, XVII e XVIII të letërsisë sonë. Katër janë…

Në rrymën e gjerë të studimeve tona për strukturën gramatikore dhe leksikore të shqipes së sotme meritojnë vemendje edhe punimet mbi togfjalëshat e qëndrneshërn/idhe frazeolog-iikë. Trajtimi deri në kohët e fundit i çështjeve të frazeologjisë shqipe nga autorë të ndry- shëm dhe…

Një nga problemet më të vështira të historisë së gjuhës rumune, që ka preokupuar shumë dijetarë, rumunë dhe të huaj, për më se një shekull, është kontributi i substratit autokton, trako-dak, në formimin e gjuhës rumune. Mosnjohja thuajse tërësore e gjuhës trake, me përjashtim të disa mbeturinave të …

Homonimia, tingëllimi i njëjtë i njësive të ndryshme leksikore, ze një vend të veçantë në rrethin e fenomeneve të gjuhës. Arësyeja kryesore e lindjes së saj është se gjuha ndryshon, lëviz, zhvillohet në të g jitha pjesët e sistemit të vet. Fjalë dikur k re jt të largëta, me ndryshimin e gjatë foneti…

Autori i Fjalorit shqip-tyrqisht, që po botojmë, Hafiz Ali Ulqinaku, ka lindur në Ulqin më 1855 dhe ka vdekur në Lesh më 1913. Mësimet e para i ka bërë në Ulqin. Me pushtimin e Ulqinit më 1880 nga Mali l Zi, është larguar dhe ka ardhur në Shkodër bashkë me familjen e tij. Mësimet i ka plotësuar në m…