Faza e parë e hetimit të përgjithshëm të dialekteve, që zgjati rreth 25 vjet, kishte si detyrë kryesore evidentimin e dallimeve (tipareve dalluese) të të folmeve të shqipes; në këtë fazë të parë kërkimet u përqendruan kryesisht në hulumtimin e dallimeve dialektore kryesore në sistemin fonetik-fonolo…

Krejtësisht e hapur ndaj zërave të botës, vepra poetike e Agollit shpaloset, në fazat e saj të njëpasnjëshme – me të drejtë – si një rapsodi ose simfoni e papërfunduar, ndaj harmonive tipikisht shqiptare, por me rezonanca universale. Përmbledhje pas përmbledhjesh, përtej synimeve të veçanta të seci…

Më 22.04.2016 ndërroi jetën në Bajram Curri, në qytetin e tij të dashur zoti Avdyl Sula, bashkëpunëtori i jashtëm më i zellshëm i Institutit të Gjuhësisë dhe të Letërsisë – Tiranë, hulumtuesi e studiuesi i përkushtuar i leksikut popullor, prozatori dhe poeti i admiruar. Homazhet për përcjelljen e ti…

TËRHÚZ fol. “tremb kalin, e bëj të mos i shtrohet kalorësit”, “zemërohem, tërbohem”. Fjalë kryesisht e gegërishtes. Dëshmohet në fjalorin e Junkut, që ka mbiemrin i tërhuzt “furioso”. Formim i brendshëm prej emrit huj “ves, zemërim, inat”, që përdoret për njerëzit dhe për kafshët, sidomos për kalin;…

Fillimet e filologjisë shqipe të tekstit shenjohen në dekadat e para të shekullit XX. Imzot Paolo Schirò, me një transkriptim të plotë të Mesharit të Gjon Buzukut, që pritet të botohet së shpejti; mund të konsiderohet themeluesi i filologjisë moderne shqiptare. Àt Justin Rrota, me Monumenti mâ i vje…

Nga veprat më të rëndësishme të P. Markos është dhe “Hasta la vista”. Ky roman është po ashtu i rëndësishëm në historinë e letërsisë shqipe, në fondin e zgjedhur të romanit shqip si sprovë dhe arritje e madhe njëherësh. Për shkaqe jashtë letrare (skualifikimi politiko-policor i autorit në periudhën …

Në studimet tradicionale, me fare pak përjashtime, letërsia e Migjenit është trajtuar si letërsi ateiste. Por në një vështrim tekstocentrist, provohet se kjo letërsi është e kushtëzuar thuajse në të gjitha nivelet prej tekstit biblik-ungjillor. Kushtëzimi është në shkallën strukturore, në atë mitolo…

Elementet e para të gramatikës historike të shqipes zënë fill gati një shekull e gjysëm më parë. E në atë kohë nuk mund të niste ndryshe, veçse nga një i huaj, por me autoritetin elitar më të lartë. Ai ishte F. Boppi. Emri i tij bëri që pas këtyre “thërrimeve” të para gramatikore të shqipes të rrëmb…

I ardhur nga burgjet komuniste At Zef Pllumi do të shfaqej publikisht para besimtarëve e qytetarëve të Tiranës natën e Krishtlindjeve me 24 dhjetor të vitit 1990. Ishte mesha e parë në Kryeqytet që pas mbylljes së objekteve të kultit në vitin 1967. Prania e këtij prifti katolik në Tiranë ishte sinj…

Mendimi, pikëpamjet dhe teoria e profesor Selman Rizës e kapërcejnë fushën, për të cilën ai nga paria e gjuhësisë shqiptare njihet si zot. Janë teori, pikëpamje dhe arritje të kërkuara, të gjetura dhe të ngritura prej tij me vullnet dhe durim si rrallëkush në të vërteta bindëse. Kontributet e prof…

Salva nos, domine, perimus! (Na shpëto, o Zot, se mbaruam!). Ishte kjo lutja e Pjetër Bogdanit, prift dhe në të njëjtën kohë autor i veprës më të rëndësishme të shekullit XVII në gjuhën shqipe, “Çeta e profetëve”. Një lutje që shprehte dëshpërimin e priftit lidhur me gjendjen e rëndë politike, eko…

Në vitin 1943, në bazë të marrëveshjes mes Institutit të Studimeve Shqiptare të Tiranës dhe Qendrës Studimore për Shqipërinë të Akademisë Italiane, u vendos botimi i “Mesharit” të Gjon Buzukut, rizbuluar që më 1909 nga Imzot Pal Skiroi në Bibliotekën Vatikane. Ky botim nuk arriti të kryhej për shk…