Ngjarjet heroike të kohës së Skënderbeut u ruajtën jo vetëm në gjuhën e kronikave dhe të veprave të historianëve, por edhe në zërin e gjallë të traditës — të gojëdhënave dhe të kujtimeve popullore — që fletuan ndër shekuj, duke u përcjellur gojë më gojë nga një brez në tjetrin . Në këto k u jtim e…

Me të dhënat bibliografike që jepen më poshtë nuk mund të jepet një bibliografi e plotë e materialeve dhe punimeve të botuara rreth traditës popullore për heronë tonë kombëtar, por më shumë një kontribut drejt këtij qëllimi. Këto shë- nime janë më tepër të dhëna të grumbulluara gjatë shfrytëzimit të…

Figurât e mëdha historike, duke realizuar detyrat që u dikton koha, fitojnë një lavdi që tejkalon kufijtë e kohës dhe të vendit të tyre. Një lavdi të tillë fitoi me të drejtë Gjergj Kastrioti — Skënderbeu. ky udhëheqës, strateg dhe luftëtar i madh që ju bë mburojë atdheut të vet dhe qytetërimit evro…

Ishte e natyrshme që edhe popujt. e tjerë, të tërhequn nga heroizmat dhe fitoret e Skënderbeut, të mos mjaftoheshin vetëm me disa ndjenja a shprehje admirimi e respekti ndaj tij, por të jepnin edhe diçka konkrete në fushën e historisë e të letërsisë. Fama lavdiplotë e heroit tonë kombëtar preku e m…

Epika popullore historike rreth Skënderbeut formon një kapitull me interes në fushën e folkloristikës shqiptare. Çështja e lindjes dhe e ekzistencës së një cikli këngësh popullore për Skënderbenë, arësyet e zhdukjes së tyre, lashtësia e këngëve të mbledhura përbëjnë problème që presin të studjohen. …

Në kohën e ngjarjeve dhe lëvizjeve të mëdha, në kohën e krye- ngritjeve apo të çdo lufte kundër zaptonjësve të huaj, ndërgjegja e ko mbit është drejtuar gjithmonë nga figurât më të ndritura të histo- risë së vendit duke i pasur ato si shembuj të mëdhej frymëzimi.

Luftrat fitimtare kundër pushtimeve turke në shekullin XV, nën udhëheqjen e heroit të madh kombëtar Gjergj 'Kastriotit — Skënderbeut, përbëjnë një nga periudhat më të lavdishme të historisë kombëtare të popullit shqiptar. Në këtë epokë u shprehën në mënyrë më të plotë dhe të qartë virtutet heroike …

Dihet se muzika, ashtu si të gjitha degët e arleve asht një pasqyrë e zhvillimit të shoqërisë në etapa të caktueme. Tue shfletue botimet e shumta për Skënderbeun, midis atyne pak të dhanave rreth artit e rreth kulturës së asaj kohe, nuk vërehet, mjerisht, ndonjë farë njof- timi për muzikën. As Fan N…

Epoka e Skënderbeut dhe figura e kryetrimit tonë kanë qenë një nga burimet kryesore të frymëzimit dhe një prej motiveve më të da- shura për shkrimtarët patriotë të Rilindjes kombëtare. Një gjë e tillë është shprehje e së vërtetës, që çdo epokë historike pasonjëse merr nga epokat pararendëse ato elem…

Adham Shkaba kishte ardhur në Sofje nga Statobërdha e Korçës. Në fillim u muar me punë të ndryshme, pastaj bashkë me Spiro Garon hapën kafenenë -«Albania«·, e cila u bë çerdhe e shqiptarizmit dhe vendi më i da- shur i të mërguarve në Bullgari. I përfshirë nga entusiazmi patriotik që kishte rrëmbyer …

Në mes veprave të pabotuara që na ka lënë shkrimtari Haki Stërmilli (1895-1959) është edhe romani historik «Kalorësi i Skënderbeut> ·. Romani, sikurse dëshmon dhe dorëshkrimi, u shkrua para luftës, më 1938 dhe u krye, pas një nderprerje të gjatë, prej afro 12 vjetësh, më 1950. Kjo është vepra e fu…

Dihet se flijimi i njeriut është një ritual, që formon nyjën kryesore të subjektit të balladës së «murimit»·, i cili ka në përgjithësi karakter inaugural drejtuar kundër shpirtrave keqbërës. Tregimi i Herodotit se Kserksi, kur kapi anijen «Trezen» të Praksimit, i preu kokën marinarit më të bukur dhe…