Fillimet e dialektologjisë shqiptare i gjejmë që në mesin e shekullit të kaluar, por gja të gjithë një shekulli ajo mbeti prapa, nuk mundi të zhvillohej as edhe në atë masë që a rritën disa degë të tjera të gjuhësisë sonë. Kjo prapambetje nuk kishte si të mos shkaktohej në kushtet e një shtypjeje t…

Në studimin e gjuhës, të jetës dhe të kulturës materiale e shpirtërore të ilirêve një rëndësi të veçantë ka edhe onomastika e tyre. Kërkimet në këtë fushë dhe në lëmin gjuhësor e historik pë rgjithësisht i kanë çuar kohët e fundit disa autorë në përfundime të reja rreth prejardhjes dhe shtrirjes ter…

Pjesëzat. si një lloj i veçantë i fjalëve shërbyese, në gjuhësinë botë- rore, kanë filluar të dallohen vonë. Më parë ato janë trajtuar në gramati-kat ruse; së këtejmi ato zunë vend gjithnjë më shumë edhe në gramati- kat e gjuhëve të tjera. Edhe tek ne për pjesëzat ka filluar të flitet tani vonë. Tra…

Një nga problemet më të rëndësishme të gjuhësisë shqiptare është edhe studimi i gjuhës sonë letrare kombëtare, i fillimeve të saj, i zhvillimit dhe i kristalizimit graduai të normave të përbashkëta në këtë gjuhë. Meqenëse tipari themelor i gjuhës së zhvilluar kombëtare është prania e një gjuhe letra…

Për shkaqe gjuhësore, historike e gjeografike problemi i origjinës së shqipes dhe problemi i prejardhjes dhe vendbanimit të hershëm të shqiptarëve janë të lidhur ngushtë midis tyre, zgjidhja e njërit ndihmon dhe përcakton zgjidhjen e tjetrit. Kjo është edhe arësyeja që dijetarët që janë marrë me një…

Raporti në mes të gjuhës së folur dhe gjuhës së këngës, me gjithë rëndësinë dhe interesin që paraqet. në gjuhën tonë nuk është bërë.objekt studimesh të veçanta. Për këngët e Veriut problemin e kanë cekur E. Ça- bej në studimin «Për gjenezën e literaturës shqipe». 1939. dhe, sidomos, M. Lamberci në s…

Për emrat që përdoren vetëm ose kryesisht në numrin shumës, të cilët në literaturën gjuhësore quhen me termin pluralia tantum, tek ne nuk është bërë ndonjë studim i veçantë. Numri relativisht i madh i emrave që s’kanë njëjës dhe karakteri produktiv i disa grupeve të tyre na shtyjnë që t’i bëjmë ob…

Gjallërimi i studimeve shqiptare në lëmin e onomastikës është një nga shfaqjet e atij zhvillimi të gjithanshëm, që ka marrë gjuhësia jonë në përgjithësi në këta vjet pas çlirimit. Është e kuptueshme, që hapat për- para në këtë drejtim kërkojnë, nga njëra anë, vlerësimin e rezultateve të arritura der…

Projekti i «Rregullave të drejtshkrimit të shqipes». që doli vitin e kaluar, është një sukses i madh për arësimin dhe kulturën tonë kombëtare. Ai ka gjithashtu edhe rëndësi shkencore, sepse përvijon shumë ligje të zhvillimit të shqipes së sotme dhe mbi bazën e këtyre ligjeve dhe të këtij zhvillimi b…

Shkenca jonë për letërsinë, e udhëhequr nga metodologjia marksiste-leniniste, ka arritur suksese të rëndësishme në rrugën e saj. Në qoftë se para çlirimit kërkimet në këtë fushë ishin të kufizuara dhe sporadike, sot është formuar një shkencë shqiptare për letërsinë, e cila ka përpunuar një varg pr…

Kompozitat e shqipes janë bërë në këta dy-tre dhjetëvjeçarët e fun- dit një nga fushat kryesore të fjalëformimit, tek të cilat është përqendru- ar vëmendja e gjuhësisë shqiptare1. Kjo e ka burimin tek arësye objektive. Nga njëra anë, kompozimi është një nga mënyrat më produktive e më aktive të pasur…