Dihet se historia e gjuhës është e lidhur ngushtë me historinë e shoqërisë, prandaj ligjet e zhvillimit të një gjuhe mund të kuptohen vetëm duke i parë në lidhje me historinë e popullit që e flet, i cili është krijuesi dhe bartësi i saj. Kështu p.sh. ndarja dialektore e gjuhës shqipe është pasojë e …

Puna, që lulëzoi me mundin e Rilindasve dhe vazhdoi më tej në hullinë e tyre, për të nxjerrë në dritë visarin leksikor të shqipes, për ta pastruar atë dhe për ta pasuruar e përsosur, ka qenë edhe hapi i parë i rëndësishëm për leksikologjinë e gjuhës shqipe. Kjo veprimtari, e drejtu- ar nga qëllime k…

Në studimin e gjuhës, të jetës dhe të kulturës materiale e shpirtërore të ilirêve një rëndësi të veçantë ka edhe onomastika e tyre. Kërkimet në këtë fushë dhe në lëmin gjuhësor e historik pë rgjithësisht i kanë çuar kohët e fundit disa autorë në përfundime të reja rreth prejardhjes dhe shtrirjes ter…

Në Gramatikën e gjuhës së sotme letrare shqipe që po harton Instituts i historisë dhe i gjuhësisë në bashkëpunim me Fakultetin e historisë e të filologjisë, do të ketë edhe një kapitull ku do të trajtohen shndërrimet fonetike që vërehen në format e ndryshme që merr fjala gjatë fleksionit edhe në fja…

Pjesëzat. si një lloj i veçantë i fjalëve shërbyese, në gjuhësinë botë- rore, kanë filluar të dallohen vonë. Më parë ato janë trajtuar në gramati-kat ruse; së këtejmi ato zunë vend gjithnjë më shumë edhe në gramati- kat e gjuhëve të tjera. Edhe tek ne për pjesëzat ka filluar të flitet tani vonë. Tra…

Krijimtaria e Mjedës ka zënë prej kohe një vend nderi në letërsinë tonë. Në këtë krijimtari, që ka tërhequr vazhdimisht vëmendjen e studi uesve për vlerat e larta artistike dhe problemet që paraqet. ndeshen nga një anë simpatia për fshatarësinë e varfër, së cilës poeti i përkiste nga origjina dhe me…

Emrat prejfoljorë asnjanës dhe togjet me vlerë foljore të formuara me pjesëmarrjen e tyre, siç do të vihet në dukje edhe gjatë këtij artikulli, kanë tërhequr vëmendjen e mjaft gjuhëtarëve shqiptarë e të huaj, duke qenë se paraqisin një sërë problemesh të vështira si në planin diakronik ashtu edhe në…

Një ndër tipat më të pasur të frazeologjizmave gjuhësorë në shqipe është edhe ai ndajfoljor. Në një vështrim të përgjithshëm mbi problemet kryesore të frazeologjisë shqipe e kemi përmendur edhe këtë, ku, për- veç që e kemi ndarë si tip më vete, kemi dhënë edhe disa veçori të për- gjithshme të strukt…

Ky artikull i gjuhëtarit rumun Gr. Brënkush përbën një përpjekje të re për të ndriçuar një problem kaq të ndërlikuar. siç është problemi i shpjegimit të lidhjeve gjuhësore shqiptaro-rumune në përgjithësi dhe i elementëve të përbashkëta leksikore në veçanti. Siç e sqaron vetë me anë të një shënimi, a…

Mbiemrat, krahas karakteristikave të tjera morfologjike, kanë edhe aftësinë për t’u shkallëzuar. Me të drejtë, V. Jungu e quan këtë «ndryshimi më specifik që pëson mbiemri dhe përmes të cilit ai dallohet ngaemri». Nga ana tjetër, duhet theksuar se këtë aftësi nuk e kanë që të gjithë mbiemrat e një g…

Midis çështjevet problemore të strukturës gramatikore të gjuhës shqipe ajo e paskajores është pa dyshim një ndër më të vështirat dhe njëherazi ndër më të rëndësishmet. Kjo çështje ka tërhequr prej kohësh vëmendjen e gjuhëtarëvet. sepse si në planin diakronik ashtu edhe në planin sinkronik ajo paraqi…

Një nga pjesët e ligjëratës, për të cilat mungon një trajtim i plotë e me prirje të theksuara normative, ëslitë edhe mbiemri. Megji'thëse është trajtuar në kapitujt përkatës të gramatikave tona, shkollore dhe joshkollore nga të huaj e vendas, prapëseprapë, për vetë qëllimin për të cilin ishin caktua…