Nxitjen për këtë punim e përjetuam gjatë rileximit të një pjese të trashëgimisë postume të eruditit siculo-arbëresh Nikollë Keta (= Niccolò Chetta 1741-1803) që është rrokur si e tillë në librin Nicolò Chetta. Testi letterari in albanese (Caltanissetta 2004), i përgatitur si botim kritik prej Matte…

Çfarë është fjala? Koncept i madh e i vështirë. Koncept i rrahur në tërë historinë e gjuhësisë (që nga Aristoteli). Dhe të leksikografisë. Nga arabët, në shekullin VII. Nga nevoja për të shpjeguar e komentuar Kur’anin. Në Babiloni, shumë më herët. Në Europë, në shekullin XIII përdoret për së pari fj…

Më 2007 dhe 2008, në Tiranë dolën në Institutin e Gjuhësisë dhe e Letërsisë së Akademisë së Shkencave të Shqipërisë dy vëllimet e para të Atlasit gjuhësor shqiptar1, vepër e një grupi profesorësh të Universitetit të Tiranës: Jorgji Gjinari, Bahri Beci, Gjovalin Shkurtaj dhe Xheladin Gosturani; bashk…

Konceptimi i fjalisë si njësi e analizës sintaksore përbën një çështje problemore që ende nuk ka gjetur një zgjidhje të kënaqshme në sintaksën e gjuhës shqipe. Në punime, tubime apo konferenca të ndryshme shkencore, gjuhëtarët që merren me sintaksën kanë folur shpesh për koncepte të ndryshme të sint…

Krahas fjalëve të ndërmjetme, në gjuhën shqipe përdoren edhe togje fjalësh dhe togfjalësha me lidhje të qëndrueshme, të cilët nuk kryejnë ndonjë funksion të caktuar sintaksor. Këto togje fjalësh dhe togfjalësha nuk lidhen me fjalët e tjera të fjalisë sipas lidhjeve të njohura të fjalëve në togfjalës…

Rrethanat e vështira historike, shoqërore, politike e kulturore, që kanë karakterizuar jetën tonë kombëtare gjatë Rilindjes dhe pas saj, kanë nxitur shqiptarët që të mos reshtin së përpjekuri për t’u dëshmuar si komb, si popull historik, si liridashës dhe si luftëtarë për çlirimin e trojeve të tyre …

Arbërishtja e Italisë përbën një arkipelag gjuhësor, që është shkëputur valë-valë nga trungu i gjuhës-nënë para më shumë se pesë shekujsh. Duke mos qenë në kontakt me atdheun e lashtë dhe duke mos marrë pjesë në ndryshimet e shqipes, arbërishtja ka ruajtur fjalë e shprehje, forma gramatikore e struk…

Kundërvënia fonologjike r-R, në varietetin e folur të shqipes standarde në Kosovë, dhe në përmasa më të vogla edhe në variantin e shkruar, është duke kaluar fazën e fundit të rrafshimit. Matjet e bëra për këtë çështje me informatorë moshash, gjinish e nivelesh të ndryshme arsimimi, tregojnë se ky sh…

Në këtë studim, për analizën e tipareve sintaksore, u morën në konsideratë artikujt dialektologjikë të botuar tek seria Dialektologjia Shqiptare. Më konkretisht, tiparet që do të trajtojmë këtu janë tiparet sintaksore dalluese dhe të përbashkëta të trevave të studiuara në këtë seri. Në serinë Dialek…

Fusha e tekstorësisë, e përcjellë përmes vetë tekstorësisë, nuk i ka përvijuar ende mirë kufijtë dhe kjo ka kushtëzuar edhe mungesën e emërtimeve për të shënuar me saktësi dukuritë përkatëse. Me synimin e një sprove për nxjerrjen në pah dhe klasifikimin fillestar të shfaqjeve të tilla tekstore, në p…

Fjalitë pyetëse, si një nga tipat e fjalive sipas llojit të komunikimit, mund të kryejnë funksione të ndryshme në ligjërim. Por këndvështrimet për këtë tip fjalie në gramatologjinë shqiptare janë të ndryshme. Në “Gramatika e gjuhës shqipe 2” në bazë të funksioneve kryesore që realizohen me fjalitë p…

Përmbledhja “Studime në gjuhësi teorike dhe gjuhësi të zbatuar”, me autor prof. as. Enkeleida Kapia, përfshin një tufë studimesh nga fusha e psikolinguistikës, në të cilat trajtohen probleme të përvetësimit të gjuhës prej fëmijëve njëgjuhësh e dygjuhësh. Përmbledhja, me një vëllim prej 253 faqesh, n…