Ndër marrëdhënjet e ndryshme midis sendeve dhe fenomeneve të realitetit objektiv marrëdhënjet kusht-pasojë kanë shtrirje të gjërë, sepse çdo send ose fenomen mund të jetë kusht për lindjen e një sendi a fenomeni tjetër ose pasojë e një kushti të caktuar. Shtrirja e gjërë e marrë- dhënjeve kusht-paso…

Në studimin e gjuhës, të jetës dhe të kulturës materiale e shpirtërore të ilirêve një rëndësi të veçantë ka edhe onomastika e tyre. Kërkimet në këtë fushë dhe në lëmin gjuhësor e historik pë rgjithësisht i kanë çuar kohët e fundit disa autorë në përfundime të reja rreth prejardhjes dhe shtrirjes ter…

Ky artikull i gjuhëtarit rumun Gr. Brënkush përbën një përpjekje të re për të ndriçuar një problem kaq të ndërlikuar. siç është problemi i shpjegimit të lidhjeve gjuhësore shqiptaro-rumune në përgjithësi dhe i elementëve të përbashkëta leksikore në veçanti. Siç e sqaron vetë me anë të një shënimi, a…

Për emrat që përdoren vetëm ose kryesisht në numrin shumës, të cilët në literaturën gjuhësore quhen me termin pluralia tantum, tek ne nuk është bërë ndonjë studim i veçantë. Numri relativisht i madh i emrave që s’kanë njëjës dhe karakteri produktiv i disa grupeve të tyre na shtyjnë që t’i bëjmë ob…

Nga pikëpamja semantiko-strukturore mbiemrat e formuar me prapa- shtesën -shëm nuk janë studjuar në mënyrë të veçantë. Megjithatë këta mbiemra nuk kanë mbetur pa u trajtuar fare. Gjuhëtarët në vezhgimet për pjesët e ndryshme të ligjëratës i kanë parë këto formime kryesisht nga ana strukturore, duke …

«Rregullat e drejtshkrimit të shqipes» në trajtë projekti, të hartua- ra nga Komisioni i drejtshkrimit pranë Institutit të historisë dhe të gju- hësisë, janë një kontribut i shquar në çësh'tjen e rijësimit të normës së shkruar të gjuhës sonë letrare. Ato janë fryti dhe kurorëzimi i përpje- kjeve të …

Nevoja e një alfabeti për shqipen ka lindur qëkurse filloi shkrimi i gjuhës sonë. Por kërkesa e njësimit të alfabêtit u bë e ngutshme sidomos nga fundi i shek. XIX e në vitet e para të shekullit tonë, sepse mungesa e një alfabeti të vetëm ishte një pengesë e madhe për përhapjen e kulturës, të arësim…

Deri tani, duke u marrë me studimin e antonimeve në gjuhën shqipe, jemi përpjekur të sqarojmë problème që kanë të bëjnë me për- kufizimin e antonimeve, me karakterin e ndryshëm të kundërvënjes së antonimeve dhe me pasqyrimin e tyre në fjalorin shpjegues 1. Këtë herë do ta shtrijmë vështrimin e anton…

Shqipja është një gjuhë me një sistem shumë të pasur formash për shprehjen e raporteve kohore. Folësit e gjuhës mund të përdorin shpesh njërën formë për tjetrën për të shprehur kuptime të ndryshme nga ato që janë tipike për atë formë. Në literaturën tonë gjuhësore kuptimet e kohëve të foljes janë …

Çdo gjuhëtar, që është marrë me përshkrimin ose me studimin e shumësit të emravet në gjuhën shqipe, ka ndeshur në një sërë vështirësish me karakter shkencor dhe praktik. Të kihen parasysh, p.sh., vështirësitë për të vendosur rregulla sa më të përgjithshme dhe me sa më рак përjashtime lidhur me for…

Zakonet prapanike, të sanksionuara me ligj nga klasat reaksionare, e zhvishnin gruan nga çdo funksion shoqëror, duke i mohuar njëkohësisht dhe të drejtat e saja më legjitime. Por megjithkëtë vullneti, inteligjenca, virtutet morale, talentet e saj kanë shpërthyer kurdoherë me forcé, duke u bërë një f…

Luftrat fitimtare kundër pushtimeve turke në shekullin XV, nën udhëheqjen e heroit të madh kombëtar Gjergj 'Kastriotit — Skënderbeut, përbëjnë një nga periudhat më të lavdishme të historisë kombëtare të popullit shqiptar. Në këtë epokë u shprehën në mënyrë më të plotë dhe të qartë virtutet heroike …