.

Atëherë kur, jo burrnija e rojeve, por, pafuqija e skopajve i rrinte sogje mëkateve të nji pushteti gjakatar, askurrkush nuk pati za për me çilë gojën kundër dhunës qi po i bahej kulturës shqiptare, historisë sonë e punës zelltare të qindra intelektualëve të heshtun e zamëdhaj, - tue e zhbi gegnisht…

.

Dy dialekte të mëdha, - të cilat edhe ato vetë ndahen në dialekte të tjera, sidoqoftë me më pak rëndësi - e ndajnë Shqipërinë: dialekti gegë në Veri, e dialekti toskë në Jug. Një lum, Shkumbini, shënon pikën e dallimit në mes dy dialekteve. Duke studiuar, qoftë edhe shkurtimisht, natyrën e gegërisht…

Synim i vijueshëm i shqiptarëve ka qenë lavrimi dhe zhvillimi i gjuhës së vet, tue u vlerësue kjo si veçantf dalluese e kombit, sielement bashkues në pikëpamje atdhetare, ashtu si asht edhe 28 Nandori, dhe vetëm ky. Mjafton të përshkohet letërsia për me pa se sa vjersha janë shkrue me ketë synim, sa…

Nisma për rishikimin e punës së Kongresit të Drejtshkrimit, të gjuhës së tashme standarde si dhe për futjen e gegnishtes nëshkollat e trevave gegnishtfolëse, simbas gjasave, te shtresat e gjana do të hasë në rezervë se "s'asht momenti". Me siguri, s'ashtmomenti me u marrë mu tash me problemin e gjuh…

Me i hy kush ta lexojë sot Kanunin e mbledhun prej At Shtjefën Gjeçovit fort të vështirë do ta ketë ta kuptojë, po s'pati nji përgatitje të plotë në gjuhë shqipe. Të kuptuemit e Kanunit asht punë e përpjetë; ai ka mbetë për gati 50 vjet pa u zanë me gojë e jo ma me dalë ndër faqe të librave a të sht…

Të paraqesesh në mënyrë teorike në kohën e sotme dhe veçanërisht në qytetin dhe rajonin tonë, të privuar në mënyrë të pashembullt nga burimet e jetës, zhvillimit dhe përparimit, problemet e së Drejtës, të Çështjes Sociale dhe të Zhvillimit, të ngjan më tepër si një përpjekje për konsum propagandisti…

.

Për me vërtetue identitetin e vet, popujve të vegjël të Europës zakonisht i duhet nji teori, e cila ka lidhje me gjuhën dhe mbrondiçka të veçantë. Të shkon mendja tek baskët, irlandezët, baltikasit e kështu me rradhë, të cilët kurdoherë në lashtësi. prejmungesës së lidhjeve të afërta, u janë drejtue…

Kanë kaluar 30 vjet nga Kongresi i Drejtshkrimit të gjuhës shqipe. Dhe tridhjetvjetori i një Kongresi, që është vlerësuar si "kuvend i madh shkencor", për ne është një rast për reflektime e analiza të vërteta shkencore, pa paragjykime a shtrembërime të asnjë natyre.

Shekulli XIX po u afrohej grahmave të fundit. Luftrat që i patën shtrirë tentakulat e tyre rrëmbyeshëm mbi Ballkan e qenë afruar derinë Vjenë me qëllim paranojak pushtimin e gjithë Europës, ia thithën nga trupi Perandorisë Osmane gjithë gjakun dhe energjinë e saj. Kësisoj truri dhe trupi i perandori…