MK

Memli Sh. Krasniqi

4
artikuj
1
revistë
2021–2023
Revista: Gjurmime Albanologjike

Artikuj (4)

Fuqitë e mëdha dhe perandoria Osmane në kohën e luftës së krimesë (1853-1856)
integritetin territorial të Portës së Lartë, duke u përpjekur që këtë perandori ta nxiste edhe për t’u reformuar. Perandori rus hapur ishte shprehur se, në rast të shpërbërjes së Perandorisë Osmane, ai nuk do të lejonte që në Kostandinopojë të vendosej pushteti britanik, ashtu siç nuk planifikonte që në kryeqendrën e vjetër bizantine të vendosej vetë. Perandori rus, gjithashtu, kishte theksuar se në rast se nuk arrihej një marrëveshje me Britaninë e Madhe për ndarjen e kontrolluar të kësaj perandorie, atëherë mund të ndodhte që Rusia edhe ta pushtonte Kostandinopojën. Pra, në një mënyrë apo tjetër, ky ishte një kërcënim i Rusisë me qëllim të nxitjes së një marrëveshjeje me Londrën. Duhet thënë se, sa i përket qëndrimit ndaj Rusisë dhe Perandorisë Osmane, paraprakisht ishte arritur një pëlqim i plotë ndërmjet katër fuqive Evropiane: Britanisë së Madhe, Francës, Prusisë dhe Austrisë. Londra dhe Parisi pajtoheshin plotësisht rreth qëllimit të tyre të përbashkët, moslejimin e realizimit të planeve ruse për shkatërrimin përfundimtar të Perandorisë Osmane. Sipas këtij plani, Austria dhe Prusia nuk do të lejonin shpërthimin e luftës ndërmjet koalicionit Anglo-Francez-Osman dhe Rusisë cariste. Mirëpo, edhe në rast se do të vinte deri te kjo luftë, Vjena dhe Berlini nuk do të lejonin që lufta e koalicionit kundër Rusisë të eskalonte në përmasat që do të prishnin ekuilibrin e forcave në Evropë.
Shqiptarët nën Perandorinë Osmane gjatë dekadës së fundit të shekullit XVIII dhe në fillim të shekullit XIX
Me Paqen e Karllovcit, të vitit 1699, si dhe me Traktatin e Kyçyk Kainarxhisë, të vitit 1774, kishte përfunduar epoka e ekspansionit territorial të Perandorisë Osmane dhe kishte filluar periudha e ndërhyrjes së vendeve evropiane për caktimin e fatit të mëtejmë të saj, në rend të parë të Perandorisë Habsburgase dhe të Rusisë cariste. Ndërkohë në zonat shqiptare nën Perandorinë Osmane ishte rënduar gjendja ekonomike e sociale e popullsisë dhe një faktor shtesë në përkeqësimin, sidomos të pozitës së fshatarit, ishte edhe procesi i përhapjes së pronës private-çifllëkut, duke shtuar kështu në kurriz të tij edhe taksat e jashtëligjshme. Rrjedhimisht një mundësi e vogël për punësim e kësaj popullate luftarake ishte hyrja në shër- bimet ushtarake, qoftë si vullnetar-mercenarë, qoftë në mënyrë të imponuar nga perandoria apo edhe nga feudalët e fuqishëm lokalë. Në anën tjetër, po në fund të shekullit XVIII dhe në fillim të shekullit XIX, në hapësirat e banuara me shqiptarë u krijuan pashallëqe autonome, që vetëm formalisht i nënshtroheshin sulltanit.